Đưa trẻ nhỏ đi lễ hội ở trung tâm, cách an toàn nhất là đi giờ sớm, chọn chỗ thoáng có lối ra, cho trẻ mang theo số điện thoại của bố mẹ, chụp một tấm ảnh trẻ trước khi rời nhà, và dặn trẻ nếu lạc thì đứng yên, tìm người mặc đồng phục. Giờ cao điểm thì bế hoặc địu, đừng để trẻ đi lẫn giữa chân người lớn.
Những dịp đường hoa, pháo hoa, lễ lớn ở trung tâm, mỗi năm đều có tin trẻ lạc bố mẹ, có tin tình nguyện viên, công an giúp đưa trẻ về với gia đình. Phần lớn kết thúc êm, nhưng vài chục phút tìm con giữa đám đông là thứ không bố mẹ nào muốn trải qua.
Bài này gom những việc nhỏ nhưng làm được: chuẩn bị trước khi đi, giữ trẻ giữa đám đông, dạy trẻ biết làm gì khi lạc, và những dấu hiệu nên về sớm.
Chọn dịp, chọn giờ trước khi chọn quần áo
Không phải dịp nào cũng hợp với trẻ nhỏ. Đường hoa vào sáng sớm là một buổi đi chơi dễ chịu cho cả nhà; đường hoa tối giao thừa lại là một biển người. Pháo hoa nhìn từ xa ở một khoảng trống là kỷ niệm đẹp; đứng sát bờ sông giữa đám đông chờ pháo hoa là một thử thách cả với người lớn.
Với trẻ dưới năm tuổi, nhiều phụ huynh chọn nguyên tắc đơn giản: đi lúc trẻ còn tỉnh, về trước khi trẻ mệt. Một buổi sáng ngắn mà vui còn hơn một buổi tối dài kết thúc bằng tiếng khóc.
Trẻ lớn hơn một chút có thể đi tối, nhưng nên chọn tối của ngày thường thay vì đêm cao điểm. Hỏi trẻ trước: con muốn xem gì nhất? Đi thẳng tới đó, xem xong thì về, đừng cố đi hết mọi chỗ.
Trẻ có vấn đề sức khoẻ như hen suyễn, dễ say nắng, hoặc rất sợ tiếng động lớn thì nên hỏi bác sĩ của trẻ trước những chuyến đi dài, và chọn cách tham gia nhẹ nhàng hơn.
Chuẩn bị trước khi rời nhà
Chụp một tấm ảnh trẻ toàn thân. Nếu lạc, bức ảnh với đúng bộ quần áo hôm đó giúp người khác tìm nhanh hơn mọi lời tả.
Cho trẻ mặc màu dễ nhận. Áo màu sáng, nón có màu nổi giữa đám đông dễ nhìn thấy hơn.
Để số điện thoại của bố mẹ trên người trẻ. Giấy bỏ túi áo, vòng tay ghi số, hay viết lên mặt trong cánh tay. Đừng ghi tên trẻ ở chỗ người lạ dễ thấy.
Dặn trẻ một điểm hẹn. Với trẻ lớn hơn, chọn một nơi dễ nhận, chỉ cho trẻ thấy khi vừa tới.
Mang nước, khăn ướt, áo mỏng. Trời trưa nắng, tối có thể hơi mát, và trẻ đổ mồ hôi nhiều khi đi bộ.
Cho trẻ đi vệ sinh trước khi đi. Khu vệ sinh tạm ở lễ hội thường phải xếp hàng lâu.
Mang đồ che tai nếu xem pháo hoa. Tiếng nổ lớn có thể làm trẻ nhỏ sợ hãi.
Sạc đầy điện thoại của người lớn. Điện thoại là công cụ chính để liên lạc nếu có chuyện.
Ăn no trước. Trẻ đói thì quấy, và hàng quán quanh lễ hội đông, có lúc khó mua.
Giữ trẻ giữa đám đông
Bế hoặc địu khi đông. Xe đẩy ở chỗ đông khó di chuyển, và trẻ ngồi thấp chỉ thấy chân người lớn.
Nắm cổ tay thay vì nắm bàn tay. Bàn tay trẻ nhỏ dễ tuột khỏi tay người lớn khi bị chen.
Một người lớn chỉ giữ một trẻ. Nhà có hai bé thì cần hai người lớn chỉ lo cho trẻ, người còn lại lo đồ đạc.
Không mải chụp ảnh. Phần lớn các vụ lạc xảy ra khi người lớn quay đi chụp hình hay xem điện thoại.
Không để trẻ ngồi trên vai giữa chỗ chen. Nhìn thì vui nhưng khi đám đông xô đẩy, người lớn dễ mất thăng bằng.
Tránh mép đường xe chạy. Ở rìa khu lễ hội, xe máy vẫn len qua. Cho trẻ đi phía trong vỉa hè.
Đứng gần lối thoát. Chọn chỗ đứng có lối ra phía sau, không đứng kẹt giữa rào chắn và đám đông.
Đếm người thường xuyên. Thói quen đếm lại cả nhà sau mỗi lần dừng lại, mỗi lần rẽ.
Nếu trẻ bị lạc: làm gì, theo thứ tự nào
Bình tĩnh là điều khó nhất, nhưng mỗi phút hoảng loạn là một phút mất đi. Thứ tự sau giúp tìm nhanh hơn.
- Dừng lại, quay về chỗ vừa thấy trẻ lần cuối. Trẻ được dặn đứng yên thường vẫn ở gần đó.
- Báo ngay người mặc đồng phục gần nhất. Công an, bảo vệ, tình nguyện viên, ban tổ chức. Họ có cách liên lạc với các điểm khác nhanh hơn mình.
- Đưa ảnh trẻ đã chụp lúc đi. Kèm tả rõ: tuổi, chiều cao, màu áo, kiểu tóc.
- Một người đứng yên ở điểm hẹn. Nếu đi nhiều người, giữ một người ở chỗ cũ hoặc điểm hẹn, người khác đi tìm.
- Gọi 113 nếu chưa tìm thấy. Đừng chờ quá lâu mới báo, nhất là trẻ rất nhỏ hoặc trời đã tối.
- Báo lại ngay khi đã tìm thấy. Để những người đang giúp tìm biết mà dừng lại.
Dặn trẻ trước khi đi: lạc thì đứng yên, tìm người mặc đồng phục hoặc một cô chú đang dắt em bé, không đi theo người lạ ra khỏi khu vực, và đọc số điện thoại của bố mẹ.
Nắng, ồn, mệt: dấu hiệu nên về
Trẻ nhỏ không nói "con mệt rồi" như người lớn. Dấu hiệu thường là quấy khóc vô cớ, đòi bế liên tục, mặt đỏ, môi khô, hoặc ngược lại, bỗng lừ đừ. Lúc đó cách tốt nhất là ra chỗ mát, cho uống nước, và chuẩn bị về.
Nắng trưa Sài Gòn dịp Tết khô và gắt. Trẻ đi bộ trên mặt đường nóng, đứng chờ lâu giữa đám đông dễ bị mệt vì nóng. Nếu trẻ có dấu hiệu bất thường như sốt cao, nôn, li bì, cần đưa tới cơ sở y tế hoặc gọi 115, đừng cố ở lại.
Tiếng ồn lớn từ loa, pháo hoa làm nhiều trẻ hoảng sợ. Đừng ép trẻ "can đảm lên"; bịt tai, ôm trẻ, hoặc đi xa nguồn âm thanh.
Về sớm không phải là bỏ cuộc. Với trẻ nhỏ, một chuyến đi chơi ngắn mà vui là kỷ niệm đẹp, còn một buổi tối quá dài thường chỉ để lại cảm giác mệt cho cả nhà.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì nên đưa đi xem pháo hoa?
Không có tuổi chuẩn; phụ thuộc trẻ có sợ tiếng động lớn không và chỗ xem có thoáng không. Trẻ rất nhỏ nên xem từ xa ở chỗ yên tĩnh, có đồ che tai.
Có nên dùng dây đeo chống lạc cho trẻ?
Một số phụ huynh dùng dây đeo cổ tay khi đi chỗ rất đông, nhất là với trẻ hiếu động. Đây là lựa chọn của từng nhà, nhưng không thay được việc người lớn để mắt liên tục.
Đồng hồ định vị cho trẻ có cần không?
Có thể giúp khi trẻ lạc, nhưng sóng ở khu rất đông có thể chập chờn và thiết bị có thể hết pin. Vẫn nên có số điện thoại trên người trẻ và điểm hẹn.
Xe đẩy có mang vào đường hoa được không?
Mang được vào giờ vắng, nhưng giờ đông rất khó di chuyển và dễ va vào người khác. Địu hoặc bế thường dễ hơn.
Trẻ say nắng khi đi lễ hội thì làm gì?
Đưa trẻ vào chỗ mát, nới quần áo, cho uống nước từng ngụm, lau mát. Nếu trẻ sốt cao, nôn, lơ mơ thì đưa ngay tới cơ sở y tế hoặc gọi 115.
Dạy trẻ thế nào để biết xử lý khi lạc?
Tập ở nhà vài lần: lạc thì đứng yên, tìm người mặc đồng phục, đọc số điện thoại bố mẹ. Trẻ được tập trước thường bình tĩnh hơn khi chuyện xảy ra.
