Ở chợ Bến Thành, trả giá là chuyện bình thường với hàng không niêm yết như quần áo, túi, đồ lưu niệm, nhưng nên làm nhẹ nhàng: dạo vài sạp để biết mặt bằng giá, hỏi giá với nụ cười, trả một mức hợp lý, và đã chốt thì mua. Hàng có giá in sẵn hoặc niêm yết rõ thì thường không trả, hoặc chỉ xin bớt chút ít.
Chợ mang tiếng nói thách, và tiếng đó không vô cớ: có sạp hét giá cao với khách lạ, nhất là khách nước ngoài. Nhưng cũng có rất nhiều sạp bán thật, giá vừa phải. Trả giá khéo là cách để mua được giá đúng mà vẫn giữ được không khí vui vẻ, điều mà người buôn bán ở chợ rất coi trọng.
Khi nào nên trả giá, khi nào không?
Nguyên tắc dễ nhớ: hàng càng “không có giá chuẩn” thì càng nên trả. Áo thun in hình, túi vải, ví da thủ công, móc khóa, nón lá, tranh nhỏ, đồ trang trí là những thứ mỗi sạp nói một giá, và khoảng chênh có khi rất lớn. Với nhóm hàng này, hỏi hai ba sạp rồi trả là chuyện ai cũng làm.
Hàng đóng gói có thương hiệu, có giá in trên bao bì, cà phê, trà, bánh kẹo đóng hộp, thì mặt bằng giá rõ hơn. Nhiều sạp niêm yết luôn. Trả giá mạnh ở đây vừa khó thành, vừa làm người bán khó chịu. Nếu mua nhiều, xin bớt một chút hoặc xin thêm một món nhỏ là cách tự nhiên hơn.
Ở khu ăn uống, giá món thường cố định, có bảng giá hoặc nói trước. Không ai trả giá tô bún. Việc nên làm là hỏi giá trước khi gọi, nhất là món theo ký, theo con, món hải sản.
Vải tính theo mét, đồ khô tính theo ký, có giá theo đơn vị nhưng mỗi sạp mỗi khác. Ở đây không “trả giá” kiểu đồ lưu niệm, mà là so giá giữa các sạp và hỏi kỹ loại hàng: vải gì, khổ bao nhiêu, đồ khô loại mấy.
Trả giá theo năm bước, không mất lòng ai
Cách làm của người đi chợ lâu năm, áp dụng cho hàng không niêm yết:
- Dạo một vòng trước khi hỏi. Nhìn hai ba sạp cùng loại hàng, hỏi giá cho biết, chưa cần trả. Mười phút này đáng giá hơn mọi mẹo trả giá.
- Hỏi giá khi đã thích món đó thật. Đừng hỏi giá cho vui ở sạp mình không định mua; người bán hiểu đó là tín hiệu muốn mua.
- Trả một mức hợp lý, kèm lý do nhẹ nhàng. Ví dụ “chị bớt cho em chút, em lấy hai cái”. Mức trả dựa trên giá đã dò ở các sạp khác, không phải một tỷ lệ cố định.
- Gặp nhau ở giữa. Người bán thường nói một giá mới. Nếu chấp nhận được thì gật đầu, đừng cố nhích thêm cho bằng được.
- Chưa vừa ý thì cảm ơn rồi đi. Không cần giải thích dài. Nhiều khi đi được vài bước, người bán gọi lại với giá mình vừa trả.
Bước thứ năm chỉ dùng khi thật sự sẵn sàng bỏ đi. Dùng nó như một chiêu trong khi vẫn quay lại mua là làm mất uy tín của chính mình ở sạp đó.
Những câu nên nói và những câu nên tránh
Nên: chào trước khi hỏi giá. Một tiếng “chào chị”, “chào cô” làm câu chuyện mềm hẳn. Người bán ở chợ rất để ý chuyện này.
Nên: khen món hàng. “Cái ví này may khéo quá” mở đường cho câu “bớt cho em chút” tự nhiên hơn nhiều.
Nên: nói số lượng. Mua hai, ba món cùng sạp là lý do chính đáng để xin bớt.
Nên: trả bằng tiền đúng. Đã chốt giá thì trả gọn, tiền mặt hay chuyển khoản tùy sạp. Đừng chốt xong mới hỏi đổi tờ lớn.
Tránh: chê bai món hàng để ép giá. Chê rồi vẫn muốn mua là tự mâu thuẫn, và làm người bán phật lòng.
Tránh: nói “ở chỗ khác rẻ hơn nhiều” khi không chắc. Nếu thật vậy thì cứ mua ở chỗ kia. Câu này nói ra thường chỉ làm không khí căng.
Tránh: trả giá xong không mua. Đây là điều kiêng nhất. Người bán chịu bớt nghĩa là đã đồng ý bán; mình bỏ đi lúc đó là mất lịch sự.
Tránh: trả giá với giọng gắt. Chợ là nơi buôn bán bằng quan hệ. Giọng vui vẻ thường có giá tốt hơn giọng cứng.
Tránh: trả giá khi người bán đang dọn hàng, đang ăn. Đợi một chút hoặc qua sạp khác. Chọn lúc người ta có thể tiếp mình.
Chiêu nói thách và chiêu giục quyết nhanh: nhận ra để khỏi bị cuốn
Chiêu phổ biến nhất là hét giá cao gấp nhiều lần với khách lạ, rồi “bớt” một nửa để khách tưởng mình được lợi. Cách chống duy nhất là biết mặt bằng giá trước, bằng cách dạo vài sạp. Khi đã biết giá ở sạp bên, con số “bớt một nửa” không còn tác dụng.
Chiêu thứ hai là giục quyết nhanh: “giá này chỉ hôm nay”, “cái cuối cùng”, “người khác đang hỏi”. Ở một khu chợ có hàng trăm sạp cùng loại hàng, câu “cái cuối cùng” hiếm khi đúng. Cứ thong thả, nói cảm ơn và đi một vòng.
Chiêu thứ ba là bỏ hàng vào túi, đưa tận tay trước khi khách đồng ý. Cầm túi rồi khách ngại từ chối. Cách xử lý: trả lại túi một cách nhẹ nhàng, nói rõ mình chưa quyết.
Cũng nên nói cho công bằng: phần lớn tiểu thương ở chợ bán vui vẻ, nói giá có chừng mực, nhất là với khách hỏi bằng tiếng Việt, hỏi lịch sự. Những chiêu trên tập trung ở một số sạp hàng du lịch, gần cửa chính, vào giờ đông khách đoàn.
Trả giá khi đi cùng khách nước ngoài
Để khách tự quyết món mua. Mình chỉ giúp hỏi giá và trả giá, không ép khách mua thứ họ còn phân vân.
Hỏi giá bằng tiếng Việt. Người bán thường nói giá sát hơn khi được hỏi bằng tiếng Việt. Đây không phải lừa ai, chỉ là cách chợ vận hành.
Giải thích cho khách rằng trả giá là bình thường. Nhiều khách ngại trả giá vì sợ bất lịch sự. Nói cho họ biết với hàng không niêm yết, trả giá nhẹ nhàng là được chấp nhận.
Dặn khách đừng trả giá quá gắt. Có khách đọc mẹo trên mạng rồi trả một phần mười giá. Điều đó làm người bán buồn và hiếm khi thành.
Quy đổi tiền giúp khách. Khách hay nhầm số không. Cầm tiền đếm cùng khách trước khi đưa, tránh đưa nhầm tờ mệnh giá lớn.
Chụp ảnh hoặc ghi lại giá đã chốt. Khi mua nhiều món ở một sạp, ghi giá từng món để tính tiền khỏi nhầm.
Không nhận hoa hồng. Nếu mình là hướng dẫn viên, việc dẫn khách vào sạp quen để lấy hoa hồng là chuyện khách rất ghét khi biết ra.
Kiểm hàng trước khi trả tiền. Kiểm khóa kéo, đường may, kích cỡ. Đổi trả ở chợ không dễ như ở cửa hàng.
Câu hỏi thường gặp
Chợ Bến Thành có nói thách không?
Có một số sạp nói thách, nhất là với khách lạ và hàng không niêm yết như quần áo, túi, đồ lưu niệm. Nhiều sạp khác bán giá vừa phải, và hàng đóng gói thường đã niêm yết.
Nên trả giá bao nhiêu phần trăm ở chợ Bến Thành?
Không có tỷ lệ cố định đúng cho mọi sạp. Cách chắc nhất là hỏi giá ở hai ba sạp cùng loại hàng, rồi trả quanh mức thấp nhất mình đã nghe.
Trả giá xong không mua có sao không?
Đây là điều người bán ở chợ kiêng nhất. Khi người bán đã đồng ý mức mình trả mà mình bỏ đi, họ coi đó là thiếu tôn trọng.
Hàng ở chợ Bến Thành có niêm yết giá không?
Nhiều mặt hàng đóng gói như cà phê, trà, bánh kẹo có giá in hoặc niêm yết. Quần áo, đồ lưu niệm, hàng thủ công thì phần lớn không, nên cần hỏi và trả giá.
Người nước ngoài trả giá ở chợ có bị coi là bất lịch sự không?
Không, trả giá nhẹ nhàng với hàng không niêm yết là bình thường. Chỉ nên tránh trả quá thấp, giọng gắt, hoặc trả xong không mua.
Ở khu ăn uống trong chợ có trả giá được không?
Món ăn thường có giá cố định, không ai trả giá. Nên hỏi giá trước khi gọi, nhất là món tính theo ký hoặc món hải sản.
