Mấy ngày đầu năm, khu trung tâm Sài Gòn vắng hẳn: nhiều người về quê, nhiều quán, cửa hàng, sạp chợ đóng cửa nghỉ Tết, đường phố rộng ra thấy rõ. Nhưng đường hoa, phố đi bộ, các công trình lớn vẫn ở đó để ngắm, và có một Sài Gòn yên tĩnh hiếm khi thấy trong năm. Ở lại trung tâm dịp Tết chỉ cần mua sẵn đồ thiết yếu, hỏi trước chỗ ăn còn mở, và chọn giờ mát để ra phố.
Sài Gòn là thành phố của người nhiều nơi đổ về. Tết đến, một phần lớn trong số đó về quê, và thành phố như thở chậm lại. Người ở lại hay nói đây là lúc thích nhất để đi bộ khu trung tâm: không kẹt xe, không còi, đi qua những con đường quen mà thấy lạ.
Bài này viết cho người ở lại trung tâm dịp Tết, và cho du khách tình cờ đến đúng mùa này: cái gì mở, cái gì đóng, nên chuẩn bị gì, và những góc nào đáng đi khi phố vắng.
Phố vắng tới mức nào, vắng vào những ngày nào?
Cảm giác vắng rõ nhất thường từ chiều ba mươi tới khoảng mùng ba, mùng bốn. Trước Tết vài ngày, đường sá vẫn đông, thậm chí đông hơn bình thường vì người ta đi chợ Tết, đi đường hoa, đi sắm sửa. Sau khi phần lớn người về quê, những tuyến quen kẹt mỗi chiều bỗng thông thoáng.
Sáng mùng một là lúc vắng nhất. Nhiều nhà ở nhà cúng, chúc Tết, đi chùa; nhiều cửa hàng kéo cửa. Đi bộ dọc Lê Lợi, Hàm Nghi, Đồng Khởi lúc này thấy lại những mặt tiền, những hàng cây mà ngày thường bị che bởi xe cộ.
Nhưng vắng không có nghĩa là trống. Khu đường hoa Nguyễn Huệ, bờ sông, quanh Nhà hát Thành phố vẫn đông người đi chơi, chụp ảnh, nhất là chiều tối. Vắng là ở những con phố buôn bán, văn phòng, chứ không phải ở những điểm lễ hội.
Từ khoảng mùng năm, mùng sáu trở đi, người từ quê trở lại, quán xá mở dần, nhịp thành phố quay về. Mỗi năm một khác tuỳ lịch nghỉ Tết của người đi làm.
Cái gì mở, cái gì đóng mấy ngày Tết?
Chợ Bến Thành. Chợ thường nghỉ vài ngày quanh Tết rồi mở lại dần, nhiều sạp nghỉ lâu hơn chợ. Lịch cụ thể mỗi năm có thông báo tại chợ.
Quán ăn nhỏ, quán gia đình. Phần lớn nghỉ, chủ về quê. Có quán chỉ nghỉ vài ngày đầu, có quán nghỉ tới qua rằm.
Nhà hàng, quán trong khu du lịch. Nhiều nơi vẫn mở để phục vụ khách du lịch, thường có phụ thu ngày Tết.
Cửa hàng tiện lợi, siêu thị. Thường mở, có thể rút giờ. Đây là chỗ dựa của người ở lại.
Hiệu thuốc. Một số vẫn mở, nhưng ít hơn ngày thường. Mua sẵn thuốc thường dùng trước Tết.
Bảo tàng, công trình tham quan. Lịch mở cửa dịp Tết khác ngày thường. Hỏi trước hoặc xem trang chính thức của từng nơi.
Ngân hàng, dịch vụ hành chính. Nghỉ theo lịch nghỉ Tết. Cây ATM vẫn chạy nhưng có lúc hết tiền ở khu đông.
Metro, xe buýt, xe công nghệ. Vẫn chạy, có điều chỉnh giờ. Xe công nghệ ngày Tết có thể khó gọi hơn và giá cao hơn.
Chuẩn bị gì nếu ở lại trung tâm dịp Tết
Mua đồ ăn khô, nước uống trước vài ngày. Đừng để sát giao thừa mới đi chợ, lúc đó hàng ít mà người đông.
Hỏi trước quán quen nghỉ đến bao giờ. Nhiều quán dán thông báo trước cửa. Ghi lại để khỏi đói vào sáng mùng hai.
Rút sẵn một ít tiền mặt. Lì xì, gửi xe, hàng rong ngày Tết vẫn dùng tiền mặt nhiều.
Mua sẵn thuốc thường dùng. Thuốc hạ sốt, men tiêu hoá, thuốc riêng của người già trong nhà.
Lưu số khẩn cấp. 113 công an, 114 cứu hoả, 115 cấp cứu. Ghi luôn số của người quen ở gần.
Biết cơ sở y tế gần nhà còn trực. Bệnh viện trực Tết, nhưng hỏi trước nơi gần nhất để khỏi tìm lúc gấp.
Hẹn trước người sửa chữa nếu có việc. Thợ điện, thợ nước ngày Tết rất khó gọi.
Sạc pin, chuẩn bị đèn dự phòng. Không phải năm nào cũng cần, nhưng nhẹ gánh lo nếu có sự cố.
Những góc đáng đi khi phố vắng
Sáng mùng một hoặc mùng hai, đi bộ một vòng từ chợ Bến Thành theo Lê Lợi về phía Nhà hát Thành phố, rồi rẽ lên Đồng Khởi tới quảng trường Nhà thờ Đức Bà và Bưu điện Thành phố. Ngày thường đoạn này đầy xe; ngày Tết đi giữa phố vắng mới thấy các mặt tiền cũ đẹp thế nào.
Đường Hàm Nghi, công viên 23/9, bến Bạch Đằng buổi sáng Tết cũng thoáng. Bờ sông lúc trời mát có gió, nhìn ra những toà nhà mới bên kia sông, thấy rõ thành phố đổi khác ra sao qua nhiều năm.
Buổi chiều, khi nắng đã dịu, đường hoa Nguyễn Huệ đông trở lại. Ai ở lại cả tuần Tết có thể đi đường hoa vào buổi sáng sớm một ngày, rồi quay lại vào buổi tối một ngày khác để xem đèn, mỗi lần một cảm giác.
Đi chùa đầu năm là thói quen của nhiều người Sài Gòn. Các chùa quanh trung tâm thường đông ngay sau giao thừa và sáng mùng một. Đi giờ trưa hoặc chiều mùng hai, mùng ba sẽ thong thả hơn, và nhớ ăn mặc kín đáo, giữ yên lặng trong chính điện.
Nắng Tết Sài Gòn khô và gắt buổi trưa. Ra phố buổi sáng hoặc chiều muộn, mang nước, đội nón, và chừa giờ trưa để nghỉ.
Giữ nhà và giữ mình khi cả khu ít người
Khoá kỹ cửa khi đi chơi. Khu phố vắng, nhiều nhà bỏ trống là thời điểm kẻ gian để ý.
Nhờ hàng xóm còn ở lại để mắt. Ở nhà phố, chung cư cũ, hàng xóm biết nhau là lớp bảo vệ tốt nhất.
Không khoe nhà trống trên mạng. Đăng ảnh "cả nhà về quê" kèm vị trí là báo cho người lạ biết nhà không ai ở.
Đi bộ khuya ở phố vắng thì đi theo nhóm. Phố vắng đẹp nhưng cũng ít người để nhờ nếu có chuyện.
Cẩn thận với giá phụ thu. Hỏi giá trước khi gọi món, gọi dịch vụ. Phụ thu ngày Tết nhiều nơi có nói trước, có nơi không.
Không lái xe sau khi uống rượu bia. Ngày Tết nhiều cuộc vui, đường vắng dễ khiến người ta chạy nhanh. Kiểm tra nồng độ cồn vẫn diễn ra.
Pháo nổ là bị cấm. Đốt pháo nổ trái phép vừa nguy hiểm vừa vi phạm pháp luật. Pháo hoa xem ở các điểm thành phố tổ chức.
Câu hỏi thường gặp
Chợ Bến Thành nghỉ Tết mấy ngày?
Chợ thường nghỉ một số ngày quanh Tết Nguyên đán rồi mở lại dần, nhiều sạp nghỉ lâu hơn. Lịch cụ thể mỗi năm có thông báo của ban quản lý chợ, nên hỏi lại gần ngày.
Du khách đến Sài Gòn đúng dịp Tết có nên không?
Nên, nếu thích không khí Tết, đường hoa và phố vắng; nhưng phải chấp nhận nhiều quán, cửa hàng nghỉ và giá dịch vụ có phụ thu. Đặt chỗ ở và hỏi trước những nơi định ăn.
Ngày Tết ở trung tâm ăn ở đâu?
Nhà hàng trong khu du lịch, quán trong các trung tâm thương mại và cửa hàng tiện lợi thường vẫn mở. Quán nhỏ gia đình phần nhiều nghỉ, nên hỏi trước.
Mùng mấy thì Sài Gòn đông trở lại?
Thường từ khoảng mùng năm, mùng sáu khi nhiều người đi làm lại, nhưng mỗi năm khác tuỳ lịch nghỉ. Khu đường hoa thì đông suốt những ngày còn mở.
Ngày Tết có phụ thu ở quán ăn không?
Nhiều quán và dịch vụ có phụ thu ngày Tết, thường là một tỷ lệ cộng thêm vào hoá đơn. Hỏi trước khi gọi món để khỏi bất ngờ.
