Sống ở trung tâm Sài Gòn đáng giá khi mình dùng được vị trí mỗi ngày: làm việc trong khu hoặc gần đó, thích đi bộ, sống một mình hoặc gia đình nhỏ, và chịu được ồn, chật. Ngược lại, người cần không gian rộng, cần yên tĩnh tuyệt đối, có ô tô mà không có chỗ đậu, hay ngày nào cũng phải đi làm xa trung tâm, thường sẽ thấy cái giá phải trả lớn hơn cái được.
Câu hỏi "có nên" thường bị trả lời bằng cảm xúc: hoặc mê không khí phố, hoặc sợ ồn và đắt. Bài này đặt mọi thứ lên bàn cân một cách cụ thể: những cái được mà ở nơi khác không có, những cái mất ít ai nói trước, ai hợp ai không, và cách thử sống vài tháng trước khi cam kết dài hạn. Không có câu trả lời chung cho mọi người, nhưng có cách để tự trả lời cho đúng.
Cái được thật sự: thời gian và đôi chân
Lợi ích lớn nhất của việc sống ở trung tâm không phải là cái danh "ở quận 1", mà là thời gian. Người làm việc trong khu lõi có thể đi bộ đi làm, về nhà ăn trưa, ra phố tối mà không lo chuyện xe cộ. Cộng mỗi ngày một giờ không phải ngồi trên xe giữa giờ cao điểm, sau một năm là con số rất lớn.
Lợi ích thứ hai là đôi chân trở thành phương tiện chính. Chợ, ngân hàng, hiệu thuốc, quán ăn, công viên, bờ sông đều nằm trong bán kính đi bộ. Sáng chạy bộ dọc bờ sông Bạch Đằng, chiều ra công viên 23/9 hay Tao Đàn, tối dạo phố đi bộ Nguyễn Huệ là nhịp sống mà người ở xa phải lên kế hoạch mới có.
Thứ ba là sự đa dạng. Khu trung tâm có đủ mọi tầng lớp, mọi nghề, mọi quốc tịch, từ tiểu thương chợ Bến Thành tới nhân viên văn phòng, từ những gia đình ở chung cư cũ nhiều đời tới người nước ngoài mới đến. Người thích quan sát và thích sống giữa dòng chảy sẽ thấy không nơi nào thú vị bằng.
Thứ tư, với người làm việc giờ giấc thất thường như ngành dịch vụ, nhà hàng, du lịch, sự kiện, ở gần chỗ làm là chuyện an toàn chứ không chỉ tiện: không phải chạy xe một mình qua nửa thành phố lúc nửa đêm.
Cái mất ít người nói trước
Tiền thuê cao hơn cho cùng diện tích là điều ai cũng biết. Điều ít người tính là chi phí đi kèm: tiền gửi xe tháng nếu nhà không có chỗ, tiền điện máy lạnh vì phòng chật và bí, ăn ngoài nhiều hơn vì bếp nhỏ, và giá mọi thứ quanh khu du lịch cao hơn khu dân cư.
Tiếng ồn là cái mất thứ hai. Ban ngày là xe cộ, ban đêm là quán xá, xe tải chạy khuya, xe rác, giao hàng cho chợ lúc rạng sáng. Mức ồn khác nhau rất nhiều giữa các phòng, nhưng gần như không có chỗ nào ở trung tâm yên như khu dân cư ngoại thành. Chi tiết từng nguồn ồn và cách chọn phòng có ở bài chống ồn khi sống ở trung tâm Bến Thành.
Thứ ba là không gian. Với cùng số tiền, ở trung tâm thường được căn nhỏ hơn, ít ánh sáng hơn, không có sân, ít cây xanh riêng. Gia đình có con nhỏ hay người làm việc tại nhà sẽ cảm nhận điều này rõ nhất.
Thứ tư là những dịp lễ lớn. Tết, các ngày lễ, đêm pháo hoa, khu trung tâm thành nơi tụ hội của cả thành phố: phân luồng, cấm đường, đông nghẹt. Đẹp và vui, nhưng nếu nhà nằm trong vùng phân luồng, về nhà cũng thành chuyện khó.
Bàn cân: ở trung tâm so với ở khu dân cư xa hơn
So sánh tương đối theo kinh nghiệm chung, không áp dụng cho mọi căn cụ thể.
| Tiêu chí | Ở khu lõi trung tâm | Ở khu dân cư xa trung tâm |
|---|---|---|
| Thời gian đi làm (nếu làm ở trung tâm) | Rất ngắn, có thể đi bộ | Dài, phụ thuộc giờ cao điểm |
| Tiền thuê cùng diện tích | Cao hơn | Thấp hơn |
| Không gian, ánh sáng | Chật, nhiều phòng ít sáng | Rộng hơn, dễ có sân, ban công |
| Tiếng ồn | Cao, nhất là ban đêm gần quán và đường lớn | Thường yên hơn |
| Gửi xe, đậu ô tô | Khó, tốn phí | Dễ hơn |
| Tiện ích đi bộ | Rất nhiều trong bán kính ngắn | Phải đi xe |
| Giá ăn uống, mua sắm | Có nơi cao do khu du lịch | Gần giá khu dân cư |
| Dịp lễ, sự kiện | Gần, nhưng bị phân luồng, đông | Xa, phải đi vào |
| Cảm giác cộng đồng | Đa dạng, nhiều người lạ | Hàng xóm ổn định hơn |
Bảng này không cho ra đáp án; nó giúp biết mình đang đánh đổi cái gì. Đánh dấu ba tiêu chí quan trọng nhất với mình rồi xem cột nào thắng.
Ai hợp sống ở trung tâm?
Người làm việc trong khu lõi hoặc rất gần. Đây là nhóm được lợi rõ nhất từ vị trí.
Người làm ngành dịch vụ, du lịch, nhà hàng. Giờ giấc thất thường, về khuya, ở gần chỗ làm an toàn và tiện hơn.
Người sống một mình hoặc cặp đôi chưa có con. Không gian nhỏ không phải là vấn đề lớn, và đời sống ngoài phố là điểm cộng.
Người không có hoặc không cần ô tô. Đi bộ, xe máy, metro, gọi xe là đủ.
Người mới đến thành phố. Vài tháng đầu ở trung tâm giúp làm quen nhanh, sau đó tự chọn khu hợp mình hơn.
Người thích sống giữa phố. Thích quán xá, thích đi bộ, thích nhìn người qua lại, chịu được ồn.
Người buôn bán nhỏ. Vừa ở vừa kinh doanh ở mặt bằng nhỏ, nhưng cần tính kỹ tiền thuê.
Người lớn tuổi khoẻ mạnh, thích đi bộ. Gần công viên, gần chợ, gần bệnh viện; nhưng nên chọn tầng thấp hoặc nhà có thang máy.
Ai nên cân nhắc kỹ trước khi dọn vào?
Gia đình có con nhỏ cần không gian chơi. Phòng chật, ít sân. Trẻ phải ra công viên mới có chỗ chạy nhảy.
Người ngủ nông, nhạy tiếng ồn. Không phải không ở được, nhưng phải chọn phòng rất kỹ.
Người làm việc xa trung tâm mỗi ngày. Trả giá cao cho vị trí mà mỗi ngày đều phải rời đi, và chiều về chen vào kẹt xe của khu lõi.
Người có ô tô, không có chỗ đậu. Chi phí và rắc rối đậu xe cộng dồn nhanh.
Người lớn tuổi đi lại khó khăn. Chung cư cũ không thang máy, vỉa hè nhiều bậc, xe đông là trở ngại hằng ngày.
Người làm việc tại nhà cần yên tĩnh. Gọi họp, tập trung giữa tiếng xe và tiếng sửa nhà bên cạnh rất mệt.
Người nuôi chó lớn. Ít chỗ cho chó vận động, nhiều toà nhà và chủ nhà không thoải mái.
Người ngân sách sát nút. Chi phí ẩn của trung tâm dễ làm vượt kế hoạch.
Ví dụ: hai người, hai câu trả lời khác nhau
Một bạn làm lễ tân khách sạn, ca làm có hôm tới nửa đêm, thuê một phòng trọ nhỏ trong hẻm cách chợ Bến Thành vài phút đi bộ. Tiền thuê cao hơn khi trước ở xa, nhưng bạn bỏ được xe máy, không còn chạy một mình qua nửa thành phố lúc khuya, buổi sáng ra công viên chạy bộ trước giờ làm. Với bạn, trung tâm đáng từng đồng.
Một cặp vợ chồng làm việc ở khu công nghệ phía đông thành phố, có con nhỏ, thuê căn hộ ở trung tâm vì "thích không khí phố". Sau nửa năm, họ nhận ra mỗi ngày đi làm ngược chiều thì không sao, nhưng chiều về phải chen vào kẹt xe trung tâm, con không có chỗ chơi, căn hộ chung cư cũ tầng năm không có thang máy. Năm sau họ dọn ra gần chỗ làm, giữ thói quen cuối tuần vào trung tâm đi dạo.
Hai câu chuyện cho thấy cùng một khu phố, câu trả lời phụ thuộc vào cách mình sống mỗi ngày chứ không phải vào khu phố. Cặp vợ chồng thứ hai nếu ở gần một ga metro số 1 trong trung tâm có lẽ đã có câu chuyện khác.
Bài học: trước khi chọn, ghi lại một tuần sinh hoạt bình thường của mình, mỗi ngày đi đâu, giờ nào, bằng gì. Rồi đặt tuần đó vào căn nhà định thuê và tự hỏi tuần ấy dễ hơn hay khó hơn.
Thử sống ở trung tâm trước khi cam kết dài hạn
Cách làm ít rủi ro nhất cho người còn phân vân.
- Thuê ngắn hạn một hai tháng. Căn hộ dịch vụ hoặc phòng thuê tháng, chấp nhận giá cao hơn chút để được linh hoạt.
- Sống như bình thường, không như đi du lịch. Đi làm, đi chợ, nấu ăn, gửi xe đúng như sẽ làm khi ở thật.
- Ghi lại chi phí thực tế. Tiền thuê, điện, gửi xe, ăn uống, đi lại. So với nơi ở cũ.
- Ghi lại giấc ngủ. Có hay thức giấc vì ồn không, mấy giờ, tiếng gì.
- Thử những ngày khó nhất. Một ngày mưa lớn, một tối cuối tuần, một dịp lễ nếu có.
- Tìm hiểu các khu khác nhau trong trung tâm. Quanh chợ, gần bờ sông, trong hẻm, gần công viên mỗi nơi một kiểu.
- Quyết định dựa trên số liệu của chính mình. Không theo lời khen chê của người khác.
Những sai lầm khi quyết định sống ở trung tâm
Chọn vì cảm giác của một lần đi chơi. Một buổi tối đẹp ở phố đi bộ khác hẳn ba trăm buổi tối sống ngay cạnh đó.
Chỉ so tiền thuê. Phải cộng gửi xe, điện, ăn ngoài, đi lại mới thấy chi phí thật.
Không đi xem nhà vào buổi tối. Phần ồn nhất thường rơi vào tối và đêm.
Ký hợp đồng dài ngay từ đầu. Khi chưa chắc, thuê ngắn trước, chấp nhận giá cao hơn chút.
Bỏ qua chuyện chỗ để xe. Đây là rắc rối hằng ngày của người ở trung tâm. Xem bài gửi xe và đi lại hằng ngày ở trung tâm trước khi chọn nhà.
Chọn chung cư cũ chỉ vì giá. Cần xem kết cấu, thang máy, kế hoạch cải tạo; bài sống trong chung cư cũ ở trung tâm có danh sách cần kiểm tra.
Quên tính dịp lễ. Nhà trong vùng phân luồng thì mỗi dịp lễ là một lần khó về nhà.
Khi nào nên hỏi người có chuyên môn
Hợp đồng thuê giá trị lớn hoặc dài hạn. Nhờ luật sư đọc hợp đồng trước khi ký.
Nghi ngờ kết cấu toà nhà. Nhờ kỹ sư xây dựng xem, hỏi ban quản lý về kết quả kiểm định.
Cư trú, tạm trú, giấy tờ cho con đi học. Hỏi công an phường và ủy ban nhân dân phường nơi ở.
Kế hoạch quy hoạch, cải tạo khu vực. Hỏi ủy ban nhân dân phường, tra cổng thông tin chính thức của thành phố.
Sức khoẻ bị ảnh hưởng vì ồn, mất ngủ kéo dài. Đi khám bác sĩ, đừng tự dùng thuốc ngủ.
Tính toán tài chính khi mua thay vì thuê. Tự tính kỹ hoặc hỏi người tư vấn tài chính độc lập; đừng tin lời hứa lãi chắc chắn.
Người nước ngoài thuê nhà. Hỏi công an phường về việc khai báo tạm trú, hỏi luật sư nếu hợp đồng phức tạp.
Câu hỏi thường gặp
Sống ở trung tâm Sài Gòn có đắt không?
Tiền thuê cao hơn khu xa cho cùng diện tích, và có thêm chi phí như gửi xe, điện máy lạnh, ăn ngoài nhiều. Bù lại có thể tiết kiệm thời gian và tiền đi lại nếu làm việc gần. Ghi lại chi phí thực tế vài tháng mới so được chính xác.
Gia đình có con nhỏ có nên ở trung tâm không?
Được nếu chọn đúng: nhà gần trường, gần công viên, có chỗ để xe, phòng không quá ồn. Thách thức chính là không gian chật và đưa đón giờ cao điểm. Nhiều gia đình chọn ở rìa trung tâm để cân bằng.
Người nước ngoài nên ở trung tâm hay khu khác?
Vài tháng đầu ở trung tâm giúp làm quen thành phố nhanh, đi lại dễ. Khi đã quen, nhiều người dọn sang các khu yên và rộng hơn. Quyết định nên dựa vào nơi làm việc và nhịp sống hằng ngày.
Ở trung tâm có cần xe máy không?
Không bắt buộc nếu làm việc trong khu và quen đi bộ, gọi xe, đi metro. Người phải đi nhiều nơi trong thành phố mỗi ngày thì xe máy vẫn tiện nhất, nhưng cần lo chỗ gửi xe trước.
Khu nào trong trung tâm yên hơn?
Trong hẻm, xa quán bar, xa đường lớn và khu phố Tây thường yên hơn. Mức yên khác nhau theo từng con hẻm, nên đi nghe thử vào buổi tối trước khi thuê.
Thử sống ở trung tâm trước thế nào?
Thuê ngắn hạn một hai tháng, sống như ngày thường, ghi lại chi phí và giấc ngủ, thử cả ngày mưa và tối cuối tuần. Sau đó mới quyết định thuê dài.
