Đổi tiền quanh chợ Bến Thành an toàn nhất là ở quầy ngân hàng hoặc ở điểm đổi ngoại tệ có giấy phép treo công khai, hỏi rõ tỷ giá trước khi đưa tiền và đếm lại từng tờ ngay tại quầy. Đổi một ít ở sân bay cho đủ tiền xe, phần còn lại đổi ở trung tâm, và luôn giữ sẵn một xấp tờ nhỏ để mua ở chợ.
Chuyện đổi tiền nghe đơn giản, nhưng khu trung tâm là nơi du khách dễ mất tiền vì những thứ rất nhỏ: một tờ 500.000 bị đưa nhầm như tờ 20.000, một xấp tiền bị rút bớt hai tờ khi người đổi "đếm lại giùm", hay một tờ đô la hơi rách bị trả giá thấp. Bài này đi qua từng chỗ dễ hớ đó, theo đúng thứ tự một du khách gặp phải.
Đổi ở đâu thì hợp pháp và yên tâm?
Ở Việt Nam, việc mua bán ngoại tệ chỉ được làm ở ngân hàng và ở những điểm được cấp phép làm đại lý đổi ngoại tệ. Điểm hợp lệ thường treo giấy chứng nhận và bảng tỷ giá ở chỗ dễ thấy. Quanh chợ Bến Thành và các con đường như Lê Lợi, Lê Thánh Tôn, Đồng Khởi có cả hai loại, cùng với một số tiệm vàng làm đại lý đổi. Chỗ nào không có giấy tờ treo ra, hoặc người đổi đứng ngoài vỉa hè mời chào, thì nên bỏ qua dù tỷ giá nghe hấp dẫn.
Lý do không chỉ nằm ở chuyện bị lừa. Đổi tiền ở nơi không được phép là vi phạm, và theo quy định thì cả người mua lẫn người bán đều có thể bị xử phạt. Hiếm khi du khách bị hỏi tới, nhưng chẳng ai muốn chuyến đi dính vào chuyện giấy tờ chỉ vì chênh lệch vài trăm đồng mỗi đô la.
Ngân hàng thường có tỷ giá ổn định, thủ tục kỹ hơn và có thể hỏi hộ chiếu. Điểm đổi tư nhân có giấy phép thì nhanh hơn, tỷ giá đôi khi nhỉnh hơn một chút. Khách sạn cũng đổi, nhưng tỷ giá thường kém vì đó là dịch vụ tiện tay, không phải nghề chính của họ.
Ở sân bay, quầy đổi tiện nhưng tỷ giá thường không bằng trong thành phố. Cách hợp lý là đổi một khoản nhỏ vừa đủ tiền xe về trung tâm và một bữa ăn, phần lớn còn lại để đổi sau khi đã ổn định chỗ ở.
Đếm tiền tại quầy thế nào cho khỏi hớ?
Hỏi tỷ giá và phí trước khi đưa tiền. Nói rõ số tiền định đổi rồi hỏi luôn: tổng cộng nhận về bao nhiêu đồng. Một con số tổng dễ so hơn tỷ giá lẻ, và cũng chặn được kiểu "tỷ giá đẹp nhưng trừ phí".
Tự bấm máy tính trên điện thoại. Nhân số tiền với tỷ giá vừa nghe, ghi con số ra màn hình. Khi nhận tiền về, so với con số đó chứ đừng dựa vào trí nhớ.
Đếm ngay trước mặt người đổi. Xếp tờ theo mệnh giá trên mặt quầy, đếm từng tờ. Người làm ăn tử tế không phật lòng chuyện này, vì chính họ cũng đếm tiền của khách như vậy.
Không đưa xấp tiền lại để người ta "đếm giùm". Chiêu cũ nhất là cầm lại xấp tiền khách vừa đếm đủ, đếm lại thật nhanh rồi trả về, trong lúc đó vài tờ đã biến mất. Đếm xong thì cất luôn.
Chú ý các tờ cùng tông màu. Tờ 20.000 và tờ 500.000 đều tông xanh, cầm vội rất dễ lẫn. Tờ 10.000 và tờ 200.000 cũng có tông nâu gần nhau. Nhìn số in trên tờ, đừng nhìn màu.
Xin biên lai nếu đổi khoản lớn. Ngân hàng và điểm đổi có giấy phép đều xuất được chứng từ. Có biên lai thì nếu sai sót, việc khiếu nại có chỗ bám.
Mang tờ đô la còn mới, phẳng, không rách. Tờ cũ, có vết bút, rách mép thường bị từ chối hoặc bị trả giá thấp hơn. Tờ mệnh giá lớn thường được giá hơn tờ nhỏ.
Đổi vừa đủ cho vài ngày. Mang theo quá nhiều tiền mặt trong người là rủi ro lớn hơn chênh lệch tỷ giá. Thiếu thì đổi thêm, chỗ đổi quanh trung tâm không hiếm.
ATM, thẻ và mã QR: dùng được tới đâu?
Cây ATM có mặt khắp khu trung tâm, trong sảnh ngân hàng, trung tâm thương mại và nhiều cửa hàng tiện lợi. Rút tiền bằng thẻ nước ngoài thường mất phí ở cả hai đầu, phía ngân hàng Việt Nam và phía ngân hàng phát hành thẻ. Hạn mức mỗi lần rút và mức phí tuỳ từng ngân hàng, nên nếu cần rút nhiều thì rút một lần cho gọn thay vì rút lắt nhắt.
Nên chọn cây ATM nằm trong sảnh có bảo vệ hoặc trong toà nhà, nhất là khi rút vào buổi tối. Che bàn phím khi nhập mã, cất tiền vào ví trước khi bước ra khỏi buồng máy, và đừng nhận lời giúp đỡ của người lạ đứng cạnh cây.
Thẻ quốc tế được nhận ở khách sạn, trung tâm thương mại, nhà hàng lớn và cửa hàng có thương hiệu. Còn trong chợ, ở xe đẩy, quán ăn vỉa hè và xe ôm thì tiền mặt vẫn là chính. Người Việt trả bằng mã QR rất nhiều, nhưng mã đó gắn với tài khoản ngân hàng trong nước nên thẻ và ví điện tử của khách nước ngoài không phải lúc nào cũng quét được.
Vì vậy một ngày dạo trung tâm, cách gọn nhất là để thẻ cho những khoản lớn như tiền phòng, bữa tối ở nhà hàng, đồ mua ở trung tâm thương mại, còn túi áo thì có sẵn một xấp tiền mặt mệnh giá nhỏ cho mọi thứ còn lại.
Mang tờ nào cho việc gì khi dạo Bến Thành?
Bảng dưới đây không nêu giá, chỉ gợi ý nên cầm loại tờ nào để khỏi phải chờ người bán đi đổi tiền thối.
| Việc | Nên trả bằng | Vì sao |
|---|---|---|
| Ly nước, gói bánh, chai nước ở xe đẩy | Tờ nhỏ nhất bạn có | Người bán rong ít khi giữ sẵn nhiều tiền thối |
| Một tô bún, đĩa cơm ở quán bình dân | Tờ nhỏ hoặc tờ trung bình | Đưa tờ quá lớn dễ bị kêu "không có tiền thối" |
| Mua đồ lưu niệm trong chợ | Tiền mặt, nhiều tờ mệnh giá khác nhau | Trả đúng số đã thoả thuận, khỏi lằng nhằng thối lại |
| Xe ôm, xích lô | Tiền mặt đúng số đã chốt | Tránh cảnh "không có tiền thối" rồi lấy luôn phần dư |
| Xe gọi qua ứng dụng | Thẻ hoặc tiền mặt tuỳ chọn trong ứng dụng | Giá hiện sẵn trước khi đi |
| Nhà hàng, trung tâm thương mại | Thẻ | Có hoá đơn, không phải mang nhiều tiền mặt |
Một chi tiết người buôn bán ở chợ rất để ý: khách mở hàng buổi sáng mà đưa tờ lớn bắt đi đổi, hoặc hỏi giá thật lâu rồi bỏ đi, là điều nhiều người bán không thích. Sáng sớm nên có tiền lẻ, và đã trả giá xong thì nên mua.
Những sai lầm thường gặp khi tiêu tiền ở trung tâm
Nhầm số không. Tiền Việt có nhiều số không, khách mới hay đọc nhầm một trăm nghìn thành mười nghìn. Trước khi trả, đọc to con số theo kiểu "một trăm nghìn" thay vì đếm số không.
Để chung mọi tờ một chỗ. Rút cả xấp ra giữa chợ để tìm tờ nhỏ là đang khoe cho cả lối đi biết mình mang bao nhiêu. Nên chia: một ít tiền lẻ ở túi dễ lấy, phần lớn cất kín.
Thoả thuận giá mà không nói rõ đơn vị. Nói "mười" có thể là mười nghìn đồng hoặc mười đô la. Khi chốt giá với xích lô, người bán hàng, hãy nói hoặc gõ ra đủ con số và đơn vị.
Không nhìn lại tiền thối. Nhận tiền thối thì đếm lại ngay. Phần lớn là nhầm thật, và người bán sẽ đổi lại ngay khi được hỏi nhẹ nhàng.
Đổi tiền với người mời chào ngoài đường. Tỷ giá cao hơn bất thường gần như luôn đi kèm một trò: tiền giả lẫn trong xấp, hoặc tráo xấp tiền lúc trao tay.
Để lại nhiều tiền Việt tới ngày về. Đổi ngược tiền đồng ra ngoại tệ thường phải có chứng từ và không phải chỗ nào cũng làm. Ngày cuối nên tiêu gần hết hoặc chỉ giữ một khoản nhỏ.
Quên giữ tiền xe cho chặng ra sân bay. Hết tiền mặt đúng lúc cần xe là chuyện nhiều người gặp. Tách sẵn tiền xe ra một ngăn riêng từ hôm trước.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm vàng quanh chợ Bến Thành có đổi đô la được không?
Một số tiệm vàng được cấp phép làm đại lý đổi ngoại tệ và đổi hợp pháp. Hãy nhìn giấy chứng nhận treo trong tiệm; không thấy thì hỏi thẳng, và nếu người ta lảng tránh thì nên đổi chỗ khác.
Có nên đổi tiền ở khách sạn cho tiện không?
Đổi ở khách sạn an toàn nhưng tỷ giá thường kém hơn ngân hàng và điểm đổi chuyên nghiệp. Chỉ nên dùng khi cần gấp một khoản nhỏ vào lúc đêm khuya.
Tờ đô la bị rách nhẹ có đổi được không?
Nhiều nơi từ chối hoặc trả thấp hơn với tờ rách, bẩn, có chữ viết. Nên mang tờ còn mới từ nhà, và giữ tờ phẳng trong bìa cứng để khỏi bị gấp nếp.
Ở chợ Bến Thành có trả bằng thẻ được không?
Một số sạp nhận thẻ hoặc chuyển khoản, nhưng không phải tất cả, và có sạp tính thêm phí khi quẹt thẻ. Mang tiền mặt là chắc ăn nhất khi mua trong chợ.
Làm sao biết mình vừa nhận tiền giả?
Tiền polymer thật có ô cửa sổ trong suốt, hình ẩn và chữ nổi sờ được. Nếu nghi ngờ, mang tới quầy ngân hàng nhờ kiểm; cách phòng tốt nhất vẫn là chỉ đổi ở nơi có giấy phép.
Nên mang bao nhiêu tiền mặt khi dạo chợ một buổi?
Không có con số chung, vì tuỳ định mua gì. Nguyên tắc là mang đủ cho dự định cộng thêm một ít dự phòng, phần còn lại để ở két khách sạn.
