Gặp sự cố ở khu Bến Thành, việc đầu tiên luôn là đưa mình và người đi cùng vào chỗ an toàn, sau đó mới tới đồ đạc và tiền bạc. Mất đồ thì khoá thẻ, khoá tài khoản trước; tranh chấp mua bán trong chợ thì tìm bảo vệ hoặc ban quản lý chợ; mất giấy tờ hay bị lấy tài sản thì trình báo công an phường nơi xảy ra để có giấy xác nhận.
Phần lớn chuyến đi tới trung tâm Sài Gòn không có gì đáng nhớ ngoài những điều đẹp. Nhưng khi có chuyện, người ta thường mất nhiều hơn mức cần thiết vì hoảng, vì không biết hỏi ai, hoặc vì làm đúng việc mà sai thứ tự. Bài này đi qua từng loại sự cố hay gặp nhất, từ nhỏ tới lớn, với các bước cụ thể và nơi cần tìm tới.
Bài không thay cho ý kiến của cơ quan có thẩm quyền, bác sĩ hay cơ quan đại diện ngoại giao. Mục đích là để bạn biết việc gì cần làm trong mười lăm phút đầu, và ai là người có thể giúp tiếp theo.
Nguyên tắc chung khi có chuyện ở trung tâm
Có ba nguyên tắc người ở lâu luôn dặn khách. Thứ nhất, người trước, đồ sau. Không giằng co với kẻ giật đồ, không đuổi theo xe máy, không cãi tay đôi với người đang nóng giận giữa đường. Chiếc điện thoại có thể mua lại, một cú ngã ra lòng đường thì không.
Thứ hai, rời khỏi chỗ ồn ào trước khi xử lý. Đứng giữa vỉa hè đông người, xe cộ inh ỏi thì khó nghĩ và khó gọi điện. Bước vào sảnh một toà nhà, một cửa hàng, một quán cà phê, rồi mới bắt đầu gọi ngân hàng, gọi người thân, tra thông tin.
Thứ ba, ghi lại mọi thứ ngay khi còn nhớ: giờ, chỗ, biển số xe, đặc điểm người liên quan, ảnh chụp hoá đơn, ảnh hàng hoá. Những chi tiết này rất khó nhớ lại vào hôm sau, mà lại là thứ công an, bảo hiểm, ban quản lý chợ cần để giúp bạn.
Cuối cùng, ở khu Bến Thành có nhiều người sẵn sàng giúp hơn bạn nghĩ: bảo vệ toà nhà, nhân viên cửa hàng, lễ tân khách sạn, người bán nước ở góc đường. Nhờ một câu thường được giúp ngay, nhất là khi bạn nói chậm, rõ và lịch sự.
Bảng tra nhanh: gặp chuyện gì, làm gì trước, báo ai
Bảng này gom những tình huống hay gặp nhất ở khu trung tâm. Các số khẩn cấp quốc gia: 113 cho công an, 114 cho cứu hoả cứu nạn, 115 cho cấp cứu y tế.
| Tình huống | Làm ngay | Tìm tới ai |
|---|---|---|
| Bị giật điện thoại, túi xách | Đứng vào chỗ an toàn, khoá thẻ và tài khoản | Công an phường nơi xảy ra |
| Bị móc túi trong chợ | Kiểm tra mất gì, khoá thẻ | Bảo vệ chợ, rồi công an phường |
| Bị nói thách sau khi đã chốt giá | Trả đúng giá đã chốt, giữ bình tĩnh | Bảo vệ hoặc ban quản lý chợ |
| Người lái xe đòi thêm tiền | Trả đúng số đã thoả thuận, ghi biển số | Bảo vệ khách sạn gần đó, công an nếu bị đe doạ |
| Trẻ đi lạc | Một người đứng yên tại chỗ, người kia báo bảo vệ | Bảo vệ, ban quản lý chợ, công an |
| Mất hộ chiếu | Trình báo để có giấy xác nhận | Công an phường, cơ quan đại diện ngoại giao |
| Ốm, ngộ độc, sốc nhiệt | Đưa vào chỗ mát, uống nước nếu tỉnh | Cơ sở y tế, gọi 115 nếu nặng |
| Va quẹt xe khi đi bộ | Ra khỏi lòng đường, kiểm tra thương tích | Cơ sở y tế nếu đau, công an nếu có tranh chấp |
Lễ tân khách sạn nơi bạn ở thường là người giúp nhanh nhất cho mọi việc trong bảng, từ phiên dịch tới chỉ đường tới đồn công an gần nhất.
Bị nói thách khi mua hàng: chưa chốt và đã chốt khác nhau thế nào?
Ở chợ, người bán ra giá cao hơn giá cuối là chuyện bình thường, và khách trả giá cũng là chuyện bình thường. Nếu bạn chưa đồng ý, chưa có gì để tranh chấp: lịch sự cảm ơn rồi đi sang sạp khác. Không ai có quyền bắt bạn mua khi chưa đồng ý giá.
Rắc rối thật xảy ra khi đã chốt một con số rồi tới lúc trả tiền, người bán nói con số khác: tính theo từng cái chứ không phải cả bộ, tính bằng đô la chứ không phải tiền đồng, hoặc nói đã gói hàng rồi không được trả lại. Đây là lý do nên chốt giá thật rõ, viết ra hoặc gõ trên máy tính điện thoại, nói rõ là giá cho bao nhiêu món.
Khi đã bị đòi giá khác với thoả thuận, cách gọn nhất là đặt đúng số tiền đã chốt xuống, giữ giọng bình thường, và nếu người bán không chịu thì đề nghị cùng đi gặp bảo vệ hoặc ban quản lý chợ. Ở những chợ có tổ chức như chợ Bến Thành, ban quản lý có trách nhiệm giải quyết tranh chấp giữa tiểu thương và khách, và phần lớn người bán không muốn chuyện lên tới đó.
Với hàng đắt tiền như đồ da, đồng hồ, vải lụa, đá quý, đừng mua dựa vào lời khẳng định "hàng thật" mà không có hoá đơn, giấy bảo hành. Món nào bạn không tự đánh giá được giá trị thì đừng mua ở chợ chỉ vì được giảm sâu.
Trẻ lạc trong chợ hoặc giữa phố đi bộ: các bước
Lối chợ có nhiều ngã rẽ giống nhau, phố đi bộ buổi tối cuối tuần thì đông nghẹt. Trẻ lạc là chuyện xảy ra trong vài giây. Chuẩn bị trước quan trọng hơn mọi bước xử lý sau.
- Trước khi vào chỗ đông, chụp một ảnh của trẻ. Ảnh chụp trong ngày cho thấy đúng quần áo trẻ đang mặc, giúp người tìm nhận ra ngay.
- Ghi số điện thoại của bố mẹ lên tay hoặc thẻ đeo của trẻ. Dạy trẻ đưa cho bảo vệ, người bán hàng nếu bị lạc.
- Hẹn một điểm gặp dễ nhận. Ví dụ cửa chính chợ có tháp đồng hồ. Dặn trẻ nếu lạc thì đứng yên hoặc tới chỗ đó.
- Khi phát hiện trẻ lạc, một người đứng yên tại chỗ cuối cùng thấy trẻ. Người còn lại đi tìm và báo bảo vệ gần nhất. Cả hai cùng chạy đi tìm là dễ lạc thêm người.
- Báo bảo vệ hoặc ban quản lý chợ ngay. Đưa ảnh của trẻ, mô tả quần áo. Bảo vệ ở các lối ra vào có thể để ý giúp.
- Báo công an nếu chưa tìm thấy sau thời gian ngắn. Đừng chờ lâu vì ngại. Báo sớm luôn tốt hơn.
Với trẻ lớn hơn, dặn thêm: chỉ nhờ người mặc đồng phục bảo vệ, công an hoặc người bán hàng đang đứng trong sạp, không đi theo người lạ hứa dẫn đi tìm bố mẹ.
Mất hộ chiếu, mất điện thoại: thứ tự việc cần làm
Khi mất điện thoại, việc đầu tiên không phải tìm điện thoại mà là khoá các tài khoản trong đó. Dùng máy của người đi cùng, khoá thẻ ngân hàng, đổi mật khẩu email và mạng xã hội, kích hoạt tính năng tìm thiết bị để khoá máy và xoá dữ liệu từ xa. Mười lăm phút đầu là khoảng quý nhất.
Sau đó, tới công an phường nơi xảy ra sự việc để trình báo. Giấy xác nhận trình báo cần cho bảo hiểm du lịch, và đôi khi cho việc làm lại sim, lấy lại tài khoản. Lễ tân khách sạn thường biết đồn gần nhất và có thể đi cùng hoặc gọi điện giúp phiên dịch.
Mất hộ chiếu nghiêm trọng hơn vì liên quan tới việc rời Việt Nam. Trình báo công an trước, rồi liên hệ cơ quan đại diện ngoại giao của nước mình. Nhiều nước có tổng lãnh sự quán tại TP.HCM. Cơ quan này sẽ hướng dẫn làm giấy tờ thay thế; sau đó còn thủ tục với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để được xuất cảnh hợp lệ. Thời gian xử lý khác nhau tuỳ nước, nên báo sớm và chuẩn bị đổi lịch bay nếu cần.
Một bản chụp hộ chiếu, trang thị thực và tờ khai nhập cảnh lưu sẵn trong email hoặc bộ lưu trữ đám mây sẽ giúp mọi thủ tục nhanh hơn nhiều. Làm việc này trước chuyến đi, không phải sau khi đã mất. Cách phòng mất đồ ngay từ đầu có trong bài giữ đồ ở Bến Thành.
Ốm đau, ngộ độc, sốc nhiệt giữa chuyến đi
Đau bụng nhẹ, tiêu chảy một hai lần sau khi đổi món là chuyện nhiều khách gặp. Nghỉ ngơi, uống đủ nước và bù điện giải thường là đủ. Nhà thuốc có ở khắp khu trung tâm; nói rõ triệu chứng, đang dùng thuốc gì, có dị ứng gì.
Nhưng có những dấu hiệu không được tự xử lý: sốt cao, tiêu chảy nhiều lần kèm mệt lả, nôn không giữ được nước, có máu trong phân, đau bụng dữ dội, trẻ nhỏ hay người lớn tuổi lừ đừ. Khi đó cần tới cơ sở y tế. Khu trung tâm có các bệnh viện và phòng khám có thể khám cho người nước ngoài; lễ tân khách sạn hoặc công ty bảo hiểm du lịch thường chỉ được nơi phù hợp.
Sốc nhiệt là chuyện nghiêm trọng vào mùa nóng. Người lú lẫn, da nóng khô, ngất là phải gọi cấp cứu 115 và làm mát cơ thể ngay trong lúc chờ. Phòng chuyện này ngay từ cách sắp giờ đi chơi và nghỉ trưa.
Giữ mọi hoá đơn khám, thuốc, xét nghiệm. Bảo hiểm du lịch thường đòi chứng từ gốc, và việc xin lại từ phòng khám sau khi đã về nước rất mất công.
Va quẹt xe và tranh chấp với người lái xe
Ra khỏi lòng đường trước tiên. Dù là va nhẹ, đứng giữa đường để nói chuyện là nguy hiểm cho mọi người.
Kiểm tra thương tích của mình. Đau đầu, chóng mặt sau va chạm là lý do đi khám, dù bên ngoài không thấy gì.
Chụp ảnh hiện trường, biển số xe. Bằng chứng giúp giải quyết công bằng nếu có tranh chấp về sau.
Không đưa tiền chỉ vì bị ép tại chỗ. Người khác nói bạn phải bồi thường ngay thì đề nghị chờ công an tới. Người có lý không ngại chờ.
Nhờ người địa phương hoặc lễ tân phiên dịch. Hiểu lầm vì ngôn ngữ làm chuyện nhỏ thành lớn.
Với xe ôm, xích lô đòi thêm tiền. Trả đúng số đã thoả thuận, ghi biển số, đi vào nơi đông người. Không đôi co ở đoạn đường vắng.
Với xe gọi qua ứng dụng có vấn đề. Báo qua mục hỗ trợ trong ứng dụng, có lộ trình và thông tin tài xế lưu sẵn.
Gọi 113 khi bị đe doạ. Không cần chắc chắn mới gọi; khi thấy không an toàn là đủ lý do.
Ví dụ tình huống: chuyện nhỏ được xử lý gọn
Một du khách mua ba chiếc áo ở một sạp quần áo, chốt giá cho cả ba. Lúc trả tiền, người bán nói giá đó là cho mỗi chiếc. Du khách lấy điện thoại ra, đưa con số đã gõ lúc trả giá, đặt đúng số tiền đó xuống và hỏi nhẹ có cần gọi ban quản lý chợ không. Người bán gói hàng. Chuyện kết thúc trong một phút vì có con số trên màn hình.
Một gia đình đang dạo phố đi bộ thì cậu con trai sáu tuổi biến mất sau một nhóm đông. Mẹ đứng yên tại chỗ, bố chạy tới chỗ bảo vệ gần nhất, đưa ảnh chụp lúc chiều. Hai mươi phút sau cậu bé được một người bán hàng dắt tới, vì trên tay cậu có số điện thoại viết bằng bút bi.
Một khách bị lạc đường lúc đêm, điện thoại hết pin. Nhớ lời dặn, khách đi về phía tháp đồng hồ chợ, từ đó theo trục Lê Lợi tìm lại đường quen. Cách định hướng bằng mốc lớn được nói kỹ trong bài hỏi đường và đọc địa chỉ ở trung tâm.
Ba tình huống đều nhỏ, và đều được xử lý gọn nhờ một thứ chuẩn bị trước: con số trên điện thoại, số điện thoại trên tay trẻ, một mốc định hướng trong đầu.
Sai lầm thường gặp khi xử lý sự cố
Đuổi theo kẻ giật đồ. Đuổi bằng chân không kịp xe máy, đuổi bằng xe thì nguy hiểm cho chính mình và người khác.
Lo tìm đồ trước khi khoá thẻ. Kẻ lấy được thẻ có thể dùng ngay. Khoá trước, tìm sau.
Cãi to giữa chợ. Đám đông vây lại không giúp phân xử, chỉ làm mọi người căng hơn.
Ngại báo công an vì sợ phiền. Không có giấy trình báo thì bảo hiểm khó giải quyết, việc làm lại giấy tờ cũng khó hơn.
Trả tiền "phí giải quyết" cho người tự xưng có thẩm quyền. Người làm công vụ có trang phục, giấy tờ và làm việc ở trụ sở. Ai đòi tiền mặt giữa đường để "lo giùm" thì nên nghi ngờ.
Không lưu bản chụp giấy tờ trước chuyến đi. Làm lại giấy tờ từ con số không lâu hơn nhiều so với khi có sẵn bản chụp.
Tự điều trị khi có dấu hiệu nặng. Sốt cao, mất nước, lú lẫn cần cơ sở y tế, không phải thuốc mua theo lời mách.
Khi nào nhất định phải tìm cơ quan có thẩm quyền hoặc người chuyên môn?
Mất hộ chiếu, giấy tờ tuỳ thân. Công an phường nơi mất và cơ quan đại diện ngoại giao của nước mình.
Bị cướp, bị hành hung, bị đe doạ. Gọi 113 hoặc tới ngay trụ sở công an gần nhất.
Tai nạn giao thông có người bị thương. Gọi 115 cho người bị thương, báo công an để lập hồ sơ.
Tranh chấp mua bán trong chợ không tự giải quyết được. Ban quản lý chợ; nếu có dấu hiệu lừa đảo thì báo công an.
Triệu chứng bệnh nặng hoặc kéo dài. Bác sĩ ở bệnh viện, phòng khám; không tự chẩn đoán.
Vướng mắc thị thực, lưu trú. Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, qua kênh chính thức.
Bị lừa qua dịch vụ du lịch có hợp đồng. Giữ hợp đồng, hoá đơn và phản ánh tới cơ quan quản lý du lịch của thành phố qua kênh chính thức.
Câu hỏi thường gặp
Ở chợ Bến Thành bị bán hàng giả thì khiếu nại ở đâu?
Trước hết là ban quản lý chợ, nơi quản lý các sạp trong chợ. Giữ lại hàng hoá, hoá đơn hoặc ảnh chụp sạp và thông tin người bán để làm việc.
Mất hộ chiếu ở TP.HCM mất bao lâu để làm lại?
Tuỳ quy trình của từng nước và thủ tục xuất cảnh ở Việt Nam, nên không có con số chung. Báo công an và cơ quan đại diện ngoại giao càng sớm càng tốt để biết thời gian cụ thể.
Số điện thoại khẩn cấp ở Việt Nam là gì?
Gọi 113 cho công an, 114 cho cứu hoả cứu nạn, 115 cho cấp cứu y tế. Các số này gọi được miễn phí từ điện thoại di động.
Không nói được tiếng Việt thì trình báo công an thế nào?
Nhờ lễ tân khách sạn, hướng dẫn viên hoặc người quen nói tiếng Việt đi cùng hoặc gọi điện giúp. Chuẩn bị sẵn thông tin bằng chữ: giờ, chỗ, món đồ mất, đặc điểm người liên quan.
Bị người lái xích lô đòi thêm tiền thì có nên trả cho xong?
Nên trả đúng số đã thoả thuận, không hơn, và đi vào nơi đông người hoặc nhờ bảo vệ gần đó. Nếu bị đe doạ, gọi 113.
Có cần mua bảo hiểm du lịch khi đến Sài Gòn?
Rất nên, vì chi phí khám chữa bệnh và rủi ro mất đồ có thể tốn kém. Đọc kỹ điều kiện bồi thường và giữ đủ chứng từ khi có sự cố.
