Với người lớn tuổi, đi bộ quanh Bến Thành dễ chịu nhất khi chia thành các chặng ngắn, mỗi chặng chừng năm trăm mét đến một cây số, nối giữa những chỗ có ghế ngồi và bóng mát. Đi buổi sáng sớm trước 8 giờ, hoặc chiều sau 16 giờ 30, và tính tổng thời gian ngoài trời khoảng một tiếng rưỡi là vừa với phần đông ông bà khoẻ mạnh bình thường.
Nhiều gia đình đưa cha mẹ ở quê lên thăm thành phố và muốn đi thật nhiều chỗ. Thực tế, ông bà thường nhớ một buổi sáng ngồi ghế đá nhìn phố hơn là một ngày bị kéo qua mười điểm. Bài này gợi ý hai vòng đi nhẹ, những đoạn vỉa hè cần dìu, và cách chuẩn bị để chuyến đi không thành chuyện mệt cho cả nhà.
Hai vòng đi nhẹ, có chỗ nghỉ
Mỗi vòng dưới hai cây số tổng cộng. Có thể gọi xe đưa đến điểm đầu để ông bà khỏi mất sức ở đoạn không đáng đi.
| Vòng | Các chặng | Chỗ ngồi nghỉ |
|---|---|---|
| Vòng Bưu điện | Xuống xe trước Bưu điện, vào xem sảnh, sang đường sách Nguyễn Văn Bình, ra quảng trường nhìn nhà thờ | Ghế trong sảnh Bưu điện (nếu mở cửa), ghế dọc đường sách, ghế đá quanh quảng trường |
| Vòng Nguyễn Huệ | Xuống xe đầu phố đi bộ phía trụ sở Ủy ban nhân dân Thành phố, đi chậm về phía sông, dừng ở bờ sông | Bậc ngồi và ghế dọc phố đi bộ, ghế đá ở công viên bến Bạch Đằng |
| Chặng phụ: công viên 23/9 | Đi dọc lối trong công viên cạnh chợ Bến Thành, nhìn người tập | Nhiều ghế đá dưới bóng cây, nhưng buổi sáng sớm hay kín chỗ |
Đừng nối hai vòng trong cùng một buổi nếu ông bà đã ngoài bảy mươi. Mỗi buổi một vòng, nghỉ trưa ở nhà, chiều muộn mới đi tiếp nếu còn sức.
Vì sao người lớn tuổi mệt nhanh hơn khi đi bộ ở trung tâm?
Phần lớn người lớn tuổi ở quê vẫn đi bộ nhiều, nhưng đi bộ ở trung tâm Sài Gòn khác. Không khí nóng ẩm làm cơ thể khó toả nhiệt, mồ hôi ra nhiều mà không bay hơi, nên người già, vốn điều nhiệt kém hơn, mất sức nhanh hơn chính họ nghĩ.
Tiếng ồn và dòng xe cũng làm mệt theo cách khó thấy. Phải liên tục để ý xe, bậc lề, người đi ngược chiều, khiến đầu óc căng thẳng. Sau một giờ, nhiều người than "mệt" dù chân chưa mỏi, thật ra là mệt vì phải tập trung liên tục.
Vỉa hè không đồng đều là chuyện thứ ba. Có đoạn lát đá phẳng đẹp, có đoạn bậc cao, gốc cây trồi rễ, nắp hố ga lệch. Với người có bệnh khớp gối hay mắt kém, mỗi bậc lên xuống đều tốn sức và có nguy cơ vấp.
Hiểu như vậy để thấy cách làm đúng không phải là bắt ông bà cố, mà là cắt bớt chặng không đáng đi, gọi xe cho đoạn nắng trống, và dừng nghỉ trước khi người ta kêu mệt.
Những đoạn cần dìu và cách đi qua
Bậc lên xuống vỉa hè ở góc đường. Không phải góc nào cũng có lối dốc. Người đi kèm đi phía trước một bước, đưa tay cho ông bà vịn.
Quảng trường trước nhà thờ. Xe đi vòng liên tục quanh quảng trường. Qua đường ở đây phải chậm, có người đi kèm phía xe tới.
Đoạn băng qua Tôn Đức Thắng ra bờ sông. Đường rộng, xe đông và chạy nhanh. Chờ đèn, đi trọn một lượt, không dừng giữa đường.
Lối trong chợ Bến Thành. Hẹp, đông, sàn có chỗ ướt ở khu thực phẩm. Với người đi chậm hoặc dùng gậy, chỉ nên ghé cửa chợ nhìn vào, không đi sâu.
Mặt đá lát nhẵn khi ướt. Sau mưa hoặc lúc xe tưới cây vừa đi qua, mặt đá ở quảng trường và phố đi bộ trơn. Đi chậm, bước ngắn.
Gốc cây trồi rễ. Các hàng cây cổ thụ đẹp nhưng rễ làm gạch lát vỉa hè gồ lên. Nhìn chân khi đi qua đoạn có cây lớn.
Xe máy lên vỉa hè. Người dắt xe vào chỗ gửi đôi khi chạy cả xe lên vỉa hè. Để ông bà đi phía trong, người đi kèm phía ngoài.
Người dùng xe lăn. Phố đi bộ Nguyễn Huệ và khu quanh bờ sông dễ đi nhất. Các vỉa hè khác nhiều đoạn không có lối dốc liền mạch; nên tính trước điểm xuống xe và đón xe.
Đi cùng ông bà: để người lớn kể chuyện
Nhiều ông bà từng sống, từng làm việc, hoặc từng ghé Sài Gòn từ nhiều năm trước. Đi bộ quanh Bến Thành là dịp để họ kể lại thành phố ngày xưa: chuyến xe đò đầu tiên lên thành phố, lần đầu vào chợ, con đường nào ngày đó còn khác hẳn. Người đi kèm nên đi chậm và hỏi, thay vì đi trước rồi ngoái lại giục.
Có những chỗ ông bà sẽ không nhận ra nữa vì cao ốc mọc lên, nhưng tháp đồng hồ của chợ, mặt tiền Nhà hát, hai tháp chuông nhà thờ vẫn còn đó. Những điểm "vẫn còn nguyên" thường là chỗ người già muốn đứng lâu nhất.
Đừng ngại những lúc ông bà muốn ngồi im nhìn phố. Ngồi ghế đá công viên 23/9 buổi sáng, nhìn người tập thể dục, nghe tiếng xe từ xa, nhiều khi là phần ông bà nhớ nhất của chuyến đi.
Nếu ông bà kể một chuyện cũ mà mình thấy khác với sách vở, cứ nghe trước đã. Ký ức cá nhân và lịch sử chính thức thường khác nhau ở chi tiết, và cả hai đều có giá trị riêng.
Chuẩn bị trước khi đưa ông bà ra phố
Hỏi bác sĩ nếu có bệnh nền. Người có bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường nên hỏi bác sĩ về mức đi bộ phù hợp trong thời tiết nóng.
Mang thuốc đủ cho cả ngày. Thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường, kẹo ngọt cho người hạ đường huyết. Để trong túi người đi kèm, không để ông bà tự cầm.
Giày đế cao su, có quai hậu. Dép lê nhựa dễ tuột và trơn. Giày quen chân, đế bám tốt quan trọng nhất.
Gậy chống nếu ông bà có dùng. Đừng vì ngại mà bỏ gậy ở nhà. Vỉa hè trung tâm có nhiều bậc bất ngờ.
Nước và một chiếc ghế gấp nhỏ. Ghế gấp gọn rất tiện ở những đoạn không có chỗ ngồi hoặc ghế đá đã kín.
Ăn sáng trước khi đi. Không để ông bà đi bộ với bụng đói rồi mới tìm chỗ ăn.
Tính chỗ vệ sinh. Người lớn tuổi đi vệ sinh nhiều lần hơn. Đánh dấu trước các trung tâm thương mại, quán có chỗ ngồi trên tuyến.
Có sẵn cách gọi xe về. Cài ứng dụng gọi xe và biết điểm dừng xe hợp lệ gần nhất. Khi ông bà mệt thì về ngay, đừng cố đi nốt.
Dấu hiệu nên dừng ngay
Thở nhanh, nói không ra hơi. Cho ngồi nghỉ chỗ mát, uống nước từng ngụm.
Mặt tái hoặc đỏ bừng bất thường. Đây có thể là dấu hiệu say nóng; đưa vào chỗ có máy lạnh hoặc bóng mát.
Chóng mặt, choáng váng. Ngồi xuống ngay, không cố đi tiếp tới chỗ "đẹp hơn".
Đau ngực, tức ngực. Đây là dấu hiệu cần gọi cấp cứu, không chờ xem có đỡ không.
Lẫn, trả lời chậm, nói không mạch lạc. Với người lớn tuổi, đây có thể là dấu hiệu mất nước hoặc vấn đề nghiêm trọng hơn. Đưa đến cơ sở y tế.
Đau khớp tăng dần. Dừng chặng đó, gọi xe cho đoạn còn lại.
Ông bà nói "không sao, đi tiếp được". Người già hay ngại làm phiền con cháu. Người đi kèm quyết định nghỉ, đừng chờ ông bà xin.
Câu hỏi thường gặp
Người lớn tuổi đi bộ ở trung tâm Sài Gòn bao lâu là vừa?
Với người khoẻ mạnh bình thường, khoảng một tiếng rưỡi ngoài trời mỗi buổi là vừa, chia thành các chặng ngắn có nghỉ. Người có bệnh nền nên hỏi bác sĩ về mức vận động phù hợp. Nghỉ trưa ở nhà rồi chiều muộn mới đi tiếp nếu còn sức.
Chỗ nào ở trung tâm có nhiều ghế ngồi nghỉ?
Công viên 23/9, công viên Tao Đàn, khu bờ sông Bạch Đằng và phố đi bộ Nguyễn Huệ có nhiều chỗ ngồi. Đường sách Nguyễn Văn Bình có bóng mát và ghế. Trong các trung tâm thương mại cũng có chỗ ngồi kèm máy lạnh.
Người dùng xe lăn có đi được quanh chợ Bến Thành không?
Phố đi bộ Nguyễn Huệ và bờ sông là nơi dễ đi xe lăn nhất. Quanh chợ Bến Thành vỉa hè đông và lối trong chợ hẹp nên khó. Nên đi xe tới tận điểm cần xem thay vì đẩy xe lăn qua nhiều tuyến vỉa hè.
Có nên đưa ông bà vào trong chợ Bến Thành không?
Có thể ghé vào nếu ông bà khoẻ và thích, nhưng chọn giờ vắng, đi một đoạn ngắn rồi ra. Lối trong chợ hẹp và đông, khu thực phẩm có chỗ sàn ướt. Người đi chậm hoặc dùng gậy chỉ nên nhìn từ cửa chợ.
Ông bà ở quê lên muốn xem "Sài Gòn xưa" thì đi đâu?
Những công trình còn giữ được dáng cũ như chợ Bến Thành, Nhà hát Thành phố, Bưu điện, Nhà thờ Đức Bà là chỗ ông bà dễ nhận ra nhất. Đi chậm, để ông bà kể chuyện, và chọn một hai điểm thay vì cố đi hết.
Người lớn tuổi bị choáng giữa đường thì làm gì?
Cho ngồi xuống ngay chỗ mát, nới quần áo, cho uống nước từng ngụm nếu tỉnh táo. Nếu có đau ngực, khó thở, lẫn lộn hoặc không đỡ sau vài phút, gọi cấp cứu 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
