Khu chợ Bến Thành đông khách nhất vào mùa khô cuối năm sang đầu năm, những tuần cận Tết và các kỳ nghỉ dài; thưa đi rõ rệt vào giữa mùa mưa và mấy ngày đầu năm mới khi người Sài Gòn về quê. Trong một ngày, buổi sáng là của khách nội đi chợ, trưa nắng gắt thì vắng, chiều tối khách du lịch kéo ra, rồi nhịp chuyển sang chợ đêm bên ngoài.
Người mới buôn hay tính tiền lời theo một tháng đông khách rồi nhân lên cả năm. Đến tháng thưa mới thấy tiền mặt bằng, tiền người phụ, tiền hàng không đợi mình. Hiểu nhịp mùa giúp mình nhập hàng đúng lúc, giữ tiền đúng lúc, và không hoảng khi chợ vắng.
Những gì dưới đây là nhịp chung người bán lâu năm quen; năm nào có sự kiện lớn, có công trình, hay du lịch biến động thì nhịp lệch đi.
Mùa khô, mùa mưa và chuyện khách quốc tế
Sài Gòn có hai mùa rõ: mùa khô từ khoảng cuối năm tới tháng tư, mùa mưa khoảng từ tháng năm tới cuối năm. Khách quốc tế thường chọn đến vào mùa khô, trùng với mùa đông lạnh ở nhiều nước. Đó là quãng khu trung tâm đông khách đi bộ nhất, sạp hàng lưu niệm bán đều tay.
Mùa mưa ở đây chủ yếu là những cơn mưa chiều, ào xuống rồi tạnh. Mưa làm khách đi bộ trú vào chợ, lúc đó sạp trong nhà lại đông người hơn, nhưng là đông người đứng chứ chưa chắc đông người mua. Chợ đêm ngoài trời thì chịu thiệt nhất: một cơn mưa đúng giờ dựng sạp là mất gần cả buổi.
Giữa mùa mưa cũng là mùa thấp điểm của khách quốc tế, trừ khách từ những nơi đang nghỉ hè. Nhiều tiểu thương dùng quãng này để đi lấy hàng mới, sửa sạp, nghỉ ngơi, thay vì gồng bán giảm giá.
Sự kiện lớn trong thành phố, chuyến bay mới mở, thay đổi về thị thực đều làm dòng khách lệch khỏi nhịp quen. Theo dõi tin du lịch chung giúp người bán đoán sớm, nhưng không có gì chắc; giữ tiền dự phòng vẫn là cách an toàn nhất.
Nhịp trong một ngày quanh chợ
Khung giờ dưới đây là ước lượng theo thói quen chung, không phải giờ mở cửa chính thức; giờ mở, đóng chợ và chợ đêm do ban quản lý quy định.
| Khoảng thời gian | Ai đến nhiều | Bán gì chạy |
|---|---|---|
| Sáng sớm | Khách nội đi chợ, người làm quanh khu trung tâm | Đồ ăn, thực phẩm, đồ dùng hằng ngày |
| Giữa buổi sáng | Khách đoàn đầu tiên, khách tự túc dậy sớm | Quà lưu niệm nhẹ, cà phê, đặc sản khô |
| Trưa nắng | Thưa, chủ yếu khách trú nắng | Nước uống, món ăn nhanh, ít hàng lưu niệm |
| Chiều | Khách du lịch đông lại, khách đoàn buổi chiều | Khăn, túi, đồ thủ công, quần áo |
| Chạng vạng đến tối | Khách đi dạo, khách ăn tối, chợ đêm lên | Đồ ăn, đồ lưu niệm giá vừa, quần áo đi biển |
Người bán nhiều năm thường xếp việc nhập hàng, dọn sạp, tính sổ vào giờ trưa vắng, để giờ đông chỉ việc bán.
Những dịp đông đặc biệt trong năm
Những tuần cận Tết Nguyên đán. Khách nội mua quà, mua đặc sản, mua đồ trang trí. Hàng phải về sớm, vì sát Tết đường xá kẹt, xe hàng chậm.
Mùa đường hoa Nguyễn Huệ. Lượng người dồn về trung tâm rất lớn, nhưng phần nhiều đi chơi, chụp ảnh. Đồ ăn, nước uống bán tốt hơn hàng lưu niệm.
Kỳ nghỉ 30/4 và 1/5. Khách trong nước từ tỉnh lên, gia đình đi chơi trung tâm. Có năm có sự kiện lớn, đường quanh khu trung tâm bị hạn chế, khách khó tiếp cận chợ.
Lễ 2/9. Tương tự kỳ nghỉ 30/4, khách nội đông, khách quốc tế tuỳ năm.
Mùa Giáng sinh và cuối năm dương lịch. Khu Đồng Khởi, Nhà thờ Đức Bà, Nguyễn Huệ đông người tối. Khách quốc tế cũng vào mùa đông nhất.
Mùa hè của học sinh. Gia đình từ các tỉnh đưa con lên thành phố chơi. Họ mua quà, đồ ăn, ít mua đồ lưu niệm đắt.
Ngày có tàu khách cập cảng hoặc đoàn lớn. Có những ngày khách đoàn dồn về chợ cùng lúc. Người bán lâu năm thường nghe tin từ hướng dẫn viên quen.
Ngày có sự kiện ở phố đi bộ. Lễ hội, chương trình nghệ thuật ở Nguyễn Huệ kéo người qua khu chợ. Nhưng cấm đường cũng có thể làm khách khó đến.
Những sai lầm hay gặp khi không để ý nhịp mùa
Tính lời cả năm theo tháng đông nhất. Tháng cận Tết hay tháng cao điểm khách quốc tế không đại diện cho cả năm. Lấy trung bình cả năm, có tháng vắng, mới ra con số thật.
Nhập hàng Tết quá trễ. Sát Tết nhà cung cấp hết hàng, xe hàng kẹt, giá nhập nhích lên. Người buôn lâu năm chốt hàng Tết từ nhiều tuần trước.
Ôm hàng Tết qua Tết. Đồ trang trí, hộp quà Tết sau mùng là gần như không bán được. Nhập vừa đủ, chấp nhận hết hàng sớm hơn là ôm tồn cả năm.
Không chuẩn bị cho ngày cấm đường. Dịp lễ lớn, nhiều tuyến quanh trung tâm có thể bị hạn chế xe. Hàng phải về trước, người phụ phải biết lối đi bộ vào chợ.
Để hàng vải, hàng cói sát nền mùa mưa. Độ ẩm cao làm hàng mốc, phai, có mùi. Kê cao, có túi chống ẩm, kiểm kho mỗi tuần.
Thuê thêm người theo hợp đồng dài vào mùa đông. Mùa đông qua thì chi phí người vẫn còn. Thoả thuận theo mùa, nói rõ từ đầu, đỡ khó cho cả hai.
Nghỉ đúng lúc khách quay lại. Có người nghỉ dài sau Tết rồi mở lại khi khách đã đông được một quãng. Biết ngày chợ mở lại để không lỡ những ngày đầu.
Mùa thưa: giữ tiền, giữ người, giữ sạp
Mùa thưa là lúc nhiều sạp đóng hẳn, vì chủ tính theo tháng đông rồi không chịu nổi tháng vắng. Cách phòng là để dành một phần lời của mùa đông khách, đủ trả các khoản cố định trong vài tháng không có lời.
Người phụ việc là chi phí khó nhất. Cắt người thì mùa đông lại không có ai quen việc. Nhiều sạp chọn cách giữ người nòng cốt, giảm giờ, hoặc cùng chia ca với sạp bên cạnh trong mùa vắng, miễn là nói rõ với nhau từ đầu.
Nhập hàng mùa thưa nên chậm lại. Hàng tồn đọng qua mùa mưa dễ ẩm, mốc, phai màu, nhất là vải, đồ cói, đồ gỗ. Kiểm kho thường xuyên và để hàng xa sàn ẩm.
Mùa thưa cũng là lúc làm những việc mùa đông không có thời gian: chụp lại ảnh hàng, đăng bán thêm trên mạng, tìm nguồn hàng mới, học thêm vài câu tiếng nước ngoài. Nhiều người buôn giỏi nói rằng sạp sống được qua mùa thưa là nhờ những gì làm trong chính mùa thưa.
Câu hỏi thường gặp
Tháng nào khách du lịch đến Sài Gòn đông nhất?
Khách quốc tế thường dồn vào mùa khô, khoảng cuối năm đến tháng tư, trùng mùa lạnh ở nhiều nước. Khách trong nước đông vào dịp Tết, kỳ nghỉ 30/4, lễ 2/9 và mùa hè.
Chợ Bến Thành có nghỉ Tết không?
Chợ thường có những ngày nghỉ quanh Tết Nguyên đán và mở lại dần sau đó, nhiều sạp nghỉ lâu hơn chợ. Lịch cụ thể mỗi năm nên hỏi ban quản lý chợ hoặc xem thông báo dán tại chợ.
Mưa chiều ảnh hưởng chợ đêm thế nào?
Chợ đêm ngoài trời chịu thiệt nhất khi mưa đúng giờ dựng sạp, có hôm gần như mất buổi. Người bán chợ đêm thường có sẵn bạt, kệ cao và hàng ít sợ nước.
Có nên giảm giá mạnh vào mùa vắng không?
Giảm vài món để thu tiền mặt thì được, giảm toàn bộ dễ làm khách quen nghĩ giá cũ bị đẩy lên. Thường người bán chọn khuyến mãi theo combo hơn là hạ giá niêm yết.
Làm sao biết trước những ngày có khách đoàn lớn?
Không có lịch công khai đầy đủ. Người bán lâu năm thường nghe từ hướng dẫn viên quen, công ty du lịch quen, hoặc theo dõi tin tàu khách và sự kiện lớn của thành phố.
