Một ngày ăn quanh chợ Bến Thành nên đi theo nhịp phố và nhịp nắng: ăn sáng sớm với một món nước hoặc ổ bánh mì, ăn trưa sớm hơn dân văn phòng một chút, buổi chiều nắng gắt thì nghỉ chân bằng chè và nước mía, đến tối mới ăn món nướng, hải sản và đi dạo. Lịch ấy đổi theo trời mưa hay nắng, theo người đi cùng là trẻ nhỏ hay người lớn tuổi, nhưng bộ khung thì giữ nguyên.
Bài này đặt các món ăn vào đúng giờ của nó, để một ngày ở trung tâm không biến thành chuỗi bữa no nê rồi mệt lả giữa trưa. Không có tên quán, không có giá, vì những thứ ấy đổi nhanh; chỉ có nhịp và cách chọn, đủ để tự lên lịch cho mình.
Ăn theo nhịp nắng: lý do của cả lịch trình
Sài Gòn nóng gần như quanh năm, và cái nóng ở khu trung tâm còn tăng thêm vì mặt đường, cao ốc, xe cộ. Buổi sáng sớm và chiều muộn dễ chịu, giữa trưa thì vỉa hè hầm hập. Người địa phương ăn uống theo đúng nhịp ấy: món nóng, no buổi sáng; trưa ăn gọn trong bóng mát; chiều uống thứ gì đó mát lạnh; tối mới thong thả ngồi lâu.
Khách du lịch hay làm ngược lại. Ngủ dậy trễ, bỏ bữa sáng, ra đường đúng giữa trưa, ăn một bữa thật no ở nơi bí hơi, rồi cả buổi chiều mệt. Tối thì đói cồn cào, gọi quá nhiều món ở chỗ đắt nhất. Một lịch ăn theo nhịp nắng tránh được chuỗi đó.
Nhịp của hàng quán cũng theo giờ. Nhiều hàng ăn sáng bán hết là dọn từ giữa buổi. Hàng cơm phần phục vụ giờ trưa, đầu giờ chiều đã vãn. Hàng chè, nước mía đông về chiều. Hàng nướng, hải sản, chợ đêm lên đèn khi trời tối. Đi lệch giờ là gặp hàng đã đóng hoặc chưa mở.
Vì vậy lịch dưới đây không phải lịch cứng, mà là gợi ý theo khung giờ. Tuỳ sức và tuỳ trời, dời trước dời sau một chút là được.
Lịch ăn một ngày gợi ý quanh chợ Bến Thành
Khung giờ chỉ là gợi ý theo nhịp chung của khu trung tâm; từng hàng có giờ riêng, nên luôn hỏi tại chỗ:
| Khung giờ | Ăn uống gì | Kiểu chỗ | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Sáng sớm | Bánh mì, xôi, hủ tiếu, phở, cơm tấm, cà phê sữa đá | Xe đẩy, hàng vỉa hè, sạp sáng quanh chợ | Đi sớm vì nhiều hàng bán hết là dọn |
| Giữa buổi sáng | Nước mía, trái cây nguyên quả, cà phê thứ hai | Xe đẩy, sạp trái cây trong chợ | Hỏi giá có đơn vị khi mua trái cây |
| Trước giờ trưa | Cơm phần, bún, món nước trong chợ | Hàng cơm văn phòng, khu hàng ăn trong chợ | Đến sớm hơn giờ nghỉ trưa để có chỗ ngồi |
| Đầu giờ chiều | Nghỉ trưa, uống nước, ăn nhẹ nếu đói | Nơi có mái, máy lạnh, nơi lưu trú | Tránh đi bộ dưới nắng gắt nhất |
| Chiều | Chè, sinh tố, bánh tráng, bột chiên | Hàng chè, xe ăn vặt quanh chợ | Xin ít ngọt, ít đá nếu bụng yếu |
| Tối | Món nướng, hải sản, lẩu, bún chả, cơm tấm | Hàng quanh chợ, chợ đêm, phố quanh khu trung tâm | Hỏi giá trước, nhất là hải sản theo ký |
| Khuya | Cháo, hủ tiếu gõ, bánh mì | Hàng khuya rải rác | Chọn chỗ sáng đèn, đông người; giữ đồ |
Nếu chỉ ăn ba bữa chính, giữ ba mốc sáng sớm, trước giờ trưa và tối; còn lại là phần cộng thêm.
Buổi sáng: bữa quan trọng nhất của một ngày đi bộ
Bữa sáng quyết định sức đi của cả ngày. Ở trung tâm, đây cũng là bữa "thật" nhất, khi người bán và người ăn đều là dân địa phương. Bài ăn sáng quanh chợ Bến Thành theo giờ đi kỹ từng món và cách chọn hàng; ở đây chỉ nhắc ba ý.
Một là đi sớm, trước khi nắng lên và trước khi hàng hết món. Hai là chọn một món nóng có đạm và tinh bột, như hủ tiếu, phở, cơm tấm, để no lâu. Ổ bánh mì hợp người vội hoặc trẻ nhỏ cầm tay. Ba là uống đủ nước ngay từ sáng, vì đến khi khát giữa trưa là đã thiếu nước từ trước.
Sau bữa sáng là khung giờ đẹp nhất để đi bộ, xem chợ mở cửa, ngắm công trình cũ. Mang theo một chai nước, đừng ăn quá no để còn bụng cho ly nước mía giữa buổi.
Nếu ở nơi lưu trú có bữa sáng kèm theo, vẫn đáng để ra đường ăn ít nhất một buổi. Không phải vì bữa sáng khách sạn dở, mà vì nhịp phố buổi sáng là thứ không bữa sáng nào trong nhà mang lại được.
Buổi trưa và đầu giờ chiều: ăn gọn, nghỉ trong bóng mát
Bữa trưa ở trung tâm đông và nhanh vì phục vụ người đi làm. Cách khôn ngoan là ăn sớm hơn họ một chút: món vừa nấu, ghế còn trống, người bán còn kịp chỉ dẫn. Bài ăn trưa như dân văn phòng quanh chợ giải thích cách vận hành của hàng cơm phần tủ kính và nhịp giờ cao điểm.
Khu hàng ăn bên trong chợ cũng là lựa chọn tốt cho bữa trưa, nhất là khi trời mưa, vì có mái che. Nhưng giữa trưa trong chợ khá bí hơi, nên người lớn tuổi, trẻ nhỏ nên ngồi gần chỗ thoáng và ăn xong thì ra ngoài sớm.
Đầu giờ chiều là lúc nắng gắt nhất. Người Sài Gòn có câu "nắng như đổ lửa" không phải vô cớ. Đây là khung giờ nên về nơi lưu trú nghỉ, hoặc vào những chỗ có mái, có máy lạnh như bảo tàng. Đừng xếp hoạt động đi bộ ngoài trời dài vào khung này.
Nếu vẫn ra ngoài, đi dưới hàng cây, uống nước liên tục, đội nón rộng vành. Chóng mặt, buồn nôn, đau đầu giữa trưa là dấu hiệu say nắng, cần vào chỗ mát và nghỉ ngay.
Buổi chiều và tối: giải khát, rồi mới ngồi lâu
Khi nắng bắt đầu dịu, các hàng chè, nước mía, sinh tố, bánh tráng đông dần. Đây là bữa phụ hợp nhất cho người đi bộ: một ly mát, vài miếng ăn vặt, rồi đi tiếp. Nói "ít ngọt" nếu đã uống nhiều ly trong ngày, và hỏi giá có đơn vị khi mua trái cây.
Bữa tối là bữa thong thả nhất. Món nướng, hải sản, lẩu, những món phải ngồi lâu, hợp với buổi tối mát. Quanh chợ khi trời tối có chợ đêm và các hàng quán ven đường; đây cũng là nơi khách du lịch tập trung đông nhất, nên nguyên tắc hỏi giá trước càng quan trọng, đặc biệt với hải sản tính theo ký.
Ăn tối sớm một chút giúp tránh cao điểm và có thời gian đi dạo về phía phố đi bộ Nguyễn Huệ hay bến Bạch Đằng cho xuôi bụng. Trẻ nhỏ cũng đỡ quấy hơn khi được ăn đúng giờ.
Nếu đói khuya, các hàng cháo, hủ tiếu, bánh mì khuya rải rác trong khu. Chọn chỗ sáng đèn, đông người, và giữ đồ cẩn thận vì về khuya vỉa hè vắng dần.
Điều chỉnh lịch theo người đi cùng
Gia đình có trẻ nhỏ. Ăn đúng giờ, món chín kỹ, ít gia vị, không đá. Mang theo bánh khô, nước, khăn ướt cho những lúc trẻ đói giữa đường.
Người lớn tuổi. Ưu tiên chỗ có ghế tựa, món mềm, ít mặn ít ngọt. Nghỉ trưa dài hơn, đi bộ ít hơn giữa các bữa.
Người ăn chay. Tìm hàng chay riêng; hỏi kỹ nước dùng, nước chấm ở hàng mặn. Ngày rằm, mùng một hàng chay đông hơn hẳn.
Người bụng yếu. Vài ngày đầu ăn món nóng, hạn chế rau sống, đá, hải sản sống; tăng dần khi đã quen.
Người đi một mình. Hàng một tô một dĩa, ghế ngồi chung bàn rất hợp. Gọi ít món để thử được nhiều nơi.
Nhóm đông. Chia nhau gọi mỗi người một món khác. Có một người ghi lại món và giá khi gọi.
Khách nước ngoài. Viết sẵn vài câu tiếng Việt trên điện thoại: không cay, ít ngọt, dị ứng gì. Hỏi giá có đơn vị.
Người có bệnh nền. Mang thuốc theo, ăn đúng giờ, để ý lượng đường và muối trong món Sài Gòn vốn nêm khá đậm.
Điều chỉnh lịch theo thời tiết và dịp
Mùa mưa. Mưa chiều thường ập tới nhanh. Dời bữa ăn vặt vào chỗ có mái, mang áo mưa mỏng, ăn trong chợ khi trời mưa to.
Ngày nắng gắt. Ăn trưa sớm, nghỉ trưa dài, dời hoạt động ngoài trời về sáng sớm và chiều muộn.
Dịp Tết. Nhiều hàng nhỏ nghỉ vài ngày đầu năm, chợ có thể đóng hoặc mở hạn chế. Hỏi nơi lưu trú hàng nào còn bán trước khi ra đường.
Ngày lễ lớn, có sự kiện. Khu trung tâm rất đông, nhiều tuyến đường bị rào. Ăn sớm hơn thường lệ, chọn chỗ gần nơi ở.
Cuối tuần. Tối cuối tuần quanh khu phố đi bộ rất đông; hàng quán chật và chờ lâu hơn.
Ngày rằm, mùng một. Hàng chay đông, một số người bán cũng ăn chay nên thực đơn hàng mặn có thể khác.
Sáng mưa sớm. Nhiều hàng vỉa hè nghỉ hẳn hoặc dọn vào hiên. Chuẩn bị phương án ăn sáng trong nhà.
Chuẩn bị cho một ngày ăn uống ở trung tâm
Những việc nhỏ này giúp cả ngày trơn tru, đỡ phải quay về giữa chừng:
- Mang tiền mặt lẻ. Hàng vỉa hè, xe đẩy giá nhỏ, có khi không đủ tiền thối cho tờ lớn.
- Mở sẵn ứng dụng chuyển khoản. Nhiều hàng nhận mã QR; kiểm tên người nhận trước khi chuyển.
- Mang nước và khăn ướt. Uống đều trong ngày, lau tay trước khi ăn.
- Đội nón, mặc đồ thoáng. Đi bộ giữa các bữa dưới nắng là phần mệt nhất của một ngày ăn uống.
- Ghi sẵn câu tiếng Việt cần thiết. Không cay, ít ngọt, dị ứng tôm, cua, đậu phộng, ăn chay.
- Mang thuốc cá nhân. Thuốc thường dùng, dung dịch bù nước điện giải cho trường hợp đau bụng nhẹ.
- Đặt mốc ba bữa chính. Sáng sớm, trước giờ trưa, tối. Các bữa phụ chen vào tuỳ sức.
Ví dụ: một ngày của hai ông bà và đứa cháu nhỏ
Hai ông bà dẫn đứa cháu chín tuổi lên trung tâm chơi một ngày. Sáng sớm, cả ba ăn hủ tiếu ở một hàng vỉa hè đông người, cháu ăn chén nhỏ chia từ tô của bà, xin không tiêu không ớt. Ăn xong đi bộ một vòng quanh chợ khi trời còn mát, mua ít trái cây nguyên quả để dành.
Gần trưa, trời bắt đầu nóng, cả nhà vào khu hàng ăn trong chợ ăn sớm hơn đám đông: ông gọi bánh canh cua, bà gọi bún riêu, cháu ăn cơm tấm. Trước khi ngồi, bà hỏi giá từng món và đẩy đĩa đậu phộng sang bên. Ăn xong về nơi nghỉ ngủ trưa, tránh hẳn khung giờ nắng gắt.
Chiều muộn, cả ba ra lại, ghé hàng chè cho cháu một ly chè mát xin ít đá, ông bà uống nước mía. Rồi đi chậm về phía phố đi bộ khi nắng đã dịu. Tối, cả nhà ăn cơm tấm ở một hàng gần nơi ở thay vì ngồi quầy hải sản đông đúc, vì ông không ăn được đồ biển và cháu đã buồn ngủ.
Cả ngày không có bữa nào quá no, không ai bị say nắng, không có lần tính tiền nào bất ngờ. Ông bà dùng đúng những nguyên tắc ở bài ăn vỉa hè sao cho sạch và yên bụng: món nóng tại chỗ, hàng đông khách, trẻ nhỏ không đá không rau sống.
Sai lầm hay gặp khi lên lịch ăn ở trung tâm
Bỏ bữa sáng. Ra đường đói, đến trưa ăn quá nhiều ở chỗ bí hơi rồi mệt cả chiều.
Ăn đúng giữa giờ cao điểm trưa. Chờ lâu, ghế chật, món đã vơi. Lệch giờ một chút là khác hẳn.
Đi bộ dài lúc nắng gắt nhất. Dễ say nắng, nhất là người lớn tuổi và trẻ nhỏ.
Thử quá nhiều món lạ trong ngày đầu. Bụng chưa quen, dễ khó chịu mà không biết món nào gây ra.
Uống quá nhiều đồ ngọt lạnh. Chè, sinh tố, nước ngọt liên tục làm khát hơn và mệt hơn.
Dồn bữa tối vào chỗ đông khách du lịch nhất mà không hỏi giá. Đây là bối cảnh dễ bị tính đắt nhất trong ngày.
Tin giờ mở cửa ghi trên mạng. Hàng nhỏ đổi giờ theo mùa, theo dịp. Hỏi tại chỗ hoặc hỏi nơi lưu trú.
Không mang tiền lẻ. Nhiều hàng nhỏ không thối được tiền lớn, làm mất thời gian của cả hai bên.
Khi nào nên hỏi bác sĩ hoặc người có chuyên môn?
Trước chuyến đi, nếu có bệnh nền. Người tiểu đường, bệnh tim, bệnh thận, bệnh dạ dày nên hỏi bác sĩ về chế độ ăn phù hợp với món Sài Gòn vốn ngọt và đậm.
Có tiền sử dị ứng thực phẩm. Hỏi bác sĩ về thuốc mang theo và cách xử trí khi lỡ ăn phải.
Phụ nữ mang thai. Hỏi bác sĩ những món cần tránh, nhất là đồ sống, tái, thịt nguội.
Trẻ nhỏ đau bụng, sốt, nôn. Đưa đến cơ sở y tế sớm, trẻ mất nước nhanh hơn người lớn.
Dấu hiệu ngộ độc nặng. Sốt cao, đi ngoài ra máu, nôn liên tục: đi khám ngay hoặc gọi 115.
Khó thở, sưng môi sau khi ăn. Có thể là phản ứng dị ứng nặng, là tình huống cấp cứu.
Say nắng không đỡ sau khi nghỉ. Lú lẫn, ngất, sốt cao: đưa vào cơ sở y tế ngay, không chờ tự hết.
Câu hỏi thường gặp
Một ngày ở trung tâm Sài Gòn nên ăn những gì?
Sáng ăn món nước hoặc bánh mì, trưa ăn cơm phần hoặc món trong khu hàng ăn chợ Bến Thành, chiều giải khát bằng chè, nước mía, tối ăn món nướng, cơm tấm hoặc hải sản. Giữ ba bữa chính và chen bữa phụ tuỳ sức.
Ăn trưa ở trung tâm Sài Gòn lúc nào là hợp lý?
Nên ăn sớm hơn giờ nghỉ trưa của dân văn phòng một chút để có món nóng và chỗ ngồi. Sau đó nghỉ trong bóng mát vào khung nắng gắt nhất.
Đi Sài Gòn với trẻ nhỏ nên ăn uống thế nào?
Cho trẻ ăn đúng giờ, món chín kỹ, ít gia vị, không đá, không rau sống và hải sản sống. Mang theo nước, bánh khô và khăn ướt.
Trời mưa ở trung tâm Sài Gòn thì ăn ở đâu?
Khu hàng ăn bên trong chợ Bến Thành có mái che, hợp ngày mưa. Các hàng có mái hiên cũng là chỗ trú mưa kèm một ly chè hoặc cà phê.
Dịp Tết ở trung tâm Sài Gòn có dễ kiếm chỗ ăn không?
Nhiều hàng nhỏ nghỉ mấy ngày đầu năm và chợ có thể mở hạn chế. Nên hỏi nơi lưu trú hàng nào còn bán và chuẩn bị sẵn phương án.
Ăn tối quanh chợ Bến Thành cần lưu ý gì?
Buổi tối là lúc khách du lịch đông nhất quanh chợ nên càng cần hỏi giá trước, nhất là hải sản tính theo ký. Ăn sớm một chút để tránh cao điểm và giữ đồ cẩn thận khi về khuya.
